Kort antwoord: Hoofdpijn bij je slapen is meestal spanningshoofdpijn, die Cleveland Clinic beschrijft als druk op het voorhoofd en de slapen, als een strakke band om je hoofd.2 Ook migraine voel je meestal aan de voorkant en zijkant van je hoofd,4 en kaakproblemen kunnen hoofdpijn rond de slapen geven.5 Nieuwe hoofdpijn bij je slapen met een pijnlijke hoofdhuid, kaakpijn bij het eten of problemen met je zicht vraagt om een spoedafspraak bij een arts.11
De slapen zijn de zachte, vlakke plekken aan weerszijden van je voorhoofd, tussen de buitenste ooghoek en de bovenkant van je oor. Begint hoofdpijn daar, dan is het heel normaal dat je erop drukt of eroverheen wrijft.
Omdat zoveel soorten hoofdpijn tot in de slapen kunnen reiken, zegt de plek alleen niet zo veel. Wat wel helpt, is hoe de pijn voelt, of die aan één of aan beide kanten zit, wat er nog meer bij komt en hoe oud je bent. Deze gids bespreekt de gebruikelijke oorzaken, een zeldzamere oorzaak die snel behandeld moet worden, wat je zelf kunt doen, en de signalen die betekenen dat je snel naar een arts moet.
Spanningshoofdpijn: druk op beide slapen
De meest waarschijnlijke oorzaak van een zeurende, drukkende pijn in beide slapen is spanningshoofdpijn. De NHS beschrijft pijn aan beide kanten van het hoofd, gezicht of nek, een gevoel alsof er iets op je hoofd drukt of er strak omheen zit, en een gevoelige plek die meer pijn kan doen als je hem aanraakt. Je kunt meestal gewoon doorgaan met je dagelijkse bezigheden zonder dat de pijn erger wordt.1
Cleveland Clinic zegt dat spanningshoofdpijn voelt als een strakke band om je hoofd, die druk zet op je voorhoofd en slapen. De organisatie noemt het de meest voorkomende vorm van primaire hoofdpijn en zegt dat de meeste mensen het ooit krijgen. Een aanval kan van 30 minuten tot een week duren, maar gemiddeld is dat vier tot zes uur.2 De indeling die artsen gebruiken, de ICHD-3, noemt als typische kenmerken pijn aan beide kanten, een drukkende of knellende (niet kloppende) pijn, lichte tot matige sterkte, en geen verergering bij gewone lichamelijke activiteit.3
Veelvoorkomende oorzaken zijn onder meer stresshoofdpijn, slaapproblemen en cafeïne.1 Cleveland Clinic noemt daarnaast een slechte houding en een overbelaste nek, depressie of angst, vermoeide ogen door lang naar een scherm of papieren te kijken, en aandoeningen van het kaakgewricht (TMJ).2
Migraine: kloppende pijn aan de voorkant en zijkant van je hoofd
Klopt de pijn bij je slaap, is die matig of hevig en wordt die erger als je beweegt, dan is migraine waarschijnlijker. Volgens de ICHD-3 zit migrainepijn meestal frontotemporaal, dus bij het voorhoofd en de slaap, en zijn er vier typische pijnkenmerken: aan één kant, kloppend, matig of hevig, en erger bij gewone activiteit. Er zijn er maar twee nodig, dus migraine kan aan één of aan beide kanten zitten. Aanvallen duren 4 tot 72 uur en gaan samen met misselijkheid, of met gevoeligheid voor licht en geluid.4
De NHS zegt dat een kloppende pijn aan de voorkant of aan één kant van je hoofd, of misselijkheid en licht of geluid dat pijn doet, kan betekenen dat het geen spanningshoofdpijn is maar bijvoorbeeld migraine of clusterhoofdpijn, en dat dat een reden is om naar een arts te gaan.1 Het verschil tussen spanningshoofdpijn en migraine zit vooral in deze kenmerken, niet in de plek.
Kaakproblemen en tandenknarsen
De NHS noemt pijn rond je kaak, oor en slaap, hoofdpijn rond je slapen, klikken of knappen als je je kaak beweegt, en moeite om je mond helemaal te openen als klachten van een temporomandibulaire aandoening (TMD). De pijn kan erger zijn bij het kauwen en als je gestrest bent.5 De ICHD-3 zegt dat hoofdpijn door TMD meestal bij de slapen zit, aan één of beide kanten, en erger wordt door kaakbewegingen, kauwen of tandenknarsen. Een arts kan dit controleren door op de kauwspier bij de slaap te drukken of je kaak te bewegen.6
Tandenknarsen (bruxisme) kan overdag of 's nachts gebeuren. De NHS noemt hoofdpijn, een pijnlijke kaak en oorpijn als klachten, en zegt dat stress en angst de meest voorkomende oorzaak zijn.7 Word je wakker met pijnlijke slapen en een vermoeide kaak, dan is 's nachts knarsen een van de mogelijke oorzaken van wakker worden met hoofdpijn. Een tandarts kan je tanden op slijtage controleren en raadt misschien een bitje aan om 's nachts te dragen.7
Clusterhoofdpijn: hevige pijn bij één slaap of oog
Clusterhoofdpijn is zeldzaam, maar de pijn hoort bij de ergste die iemand kan hebben. De ICHD-3 beschrijft aanvallen van hevige, strikt eenzijdige pijn rond of boven het oog, bij de slaap, of een combinatie daarvan, die 15 tot 180 minuten duren en voorkomen van eens per twee dagen tot acht keer per dag. Aan dezelfde kant kan het oog tranen of rood worden en de neus lopen of verstopt raken. Mensen kunnen tijdens een aanval vaak niet stil liggen en lopen rusteloos heen en weer.8
Is de pijn bij je slaap hevig, zit die altijd aan dezelfde kant en komt die in korte aanvallen op vergelijkbare tijden van de dag, vraag een arts dan naar clusterhoofdpijn. Daarvoor is een diagnose van een arts nodig, en de behandeling is anders dan bij andere hoofdpijn.
Arteriitis temporalis: de oorzaak die niet kan wachten
Arteriitis temporalis, ook wel reuzencelarteriitis genoemd, is een ontsteking van de slagaders, vooral die bij de slapen. De NHS noemt frequente, hevige hoofdpijn, pijn of gevoeligheid bij de slapen of op de hoofdhuid, kaakpijn bij eten of praten, en problemen met het zien, zoals dubbelzien of verlies van gezichtsvermogen in één of beide ogen. Griepachtige klachten, onbedoeld gewichtsverlies en vermoeidheid komen ook vaak voor.9
Volgens MedlinePlus is de aandoening niet vaak voorkomend en treft die vooral mensen boven de 50. Aan één kant van het hoofd, meestal boven één of beide slapen, kun je soms een gevoelige, verdikte slagader voelen, en de hoofdhuid is vaak gevoelig bij aanraking.10
Het is belangrijk omdat het zonder snelle behandeling kan leiden tot een beroerte en blindheid. Artsen beginnen meestal al met een behandeling met steroïden voordat de diagnose bevestigd is, vanwege het risico voor het zicht.9 Ben je ouder dan 50 en heb je nieuwe hoofdpijn bij je slapen, zeker met een pijnlijke hoofdhuid, kaakpijn bij het kauwen of een verandering in je zicht, vraag dan om een spoedafspraak op dezelfde dag.
Wat helpt bij hoofdpijn bij je slapen
Bij gewone spanningshoofdpijn raadt de NHS pijnstillers aan zoals paracetamol, aspirine of ibuprofen (kinderen onder de 16 horen geen aspirine te nemen), ontspannende activiteiten zoals sporten, yoga en massage, betere slaapgewoonten, en minder drinken met cafeïne. Is je nek ook stijf, dan kunnen een laag, stevig kussen en warmte- of koudekompressen helpen.1 Een koud kompres of een hoofdpijnmuts op je voorhoofd en slapen is een andere mogelijkheid, en sommige mensen gebruiken drukpunten tegen hoofdpijn naast andere zelfzorg.
Bij pijn die met de kaak te maken heeft, raadt de NHS zacht eten aan, paracetamol of ibuprofen, een ijskompres of warmtekompres in een theedoek tegen je kaak, de pijnlijke kaakspieren masseren, en geen kauwgom kauwen, nagelbijten of tanden op elkaar klemmen (behalve tijdens het eten horen je tanden een stukje van elkaar te staan).5
Let op hoe vaak je pijnstillers neemt. Als je ze te vaak of te lang tegen hoofdpijn neemt, kunnen ze zelf hoofdpijn veroorzaken, ook wel overgebruik- of reboundhoofdpijn genoemd.1 Heb je meerdere keren per week pijnstillers nodig, praat dan met een arts over hoofdpijn door overmatig medicijngebruik en andere mogelijkheden.
Wanneer je met pijn bij je slapen naar een arts gaat
Ga naar een arts als je meerdere keren per week hoofdpijn hebt, als die hevig is, of als pijnstillers en ontspannende activiteiten niet helpen.1 Ga ook als hoofdpijn niet beter wordt met zelfzorg of steeds terugkomt.11
Vraag om een spoedafspraak als je hoofdpijn hebt met een van deze klachten:11
- kaakpijn bij het eten, of een pijnlijke of gevoelige hoofdhuid
- problemen met je zicht of ogen
- hoofdpijn die wordt uitgelokt of erger wordt door hoesten, niezen, bukken of sporten
- braken
Bel je lokale alarmnummer of ga naar de spoedeisende hulp als hoofdpijn plotseling begon en extreem hevig is, of samengaat met gevoelloosheid of krachtsverlies in het gezicht of lichaam, moeite met praten, je evenwicht houden, lopen of dingen onthouden, een epileptische aanval, sufheid of verwardheid, verlies van gezichtsvermogen, zeer hoge koorts met een stijve nek, of een hoofdletsel in de afgelopen 3 maanden.11 De signalen dat hoofdpijn niet kan wachten, staan ook in onze gids over wat je doet als er hoofdpijn opkomt.
<!-- faq -->Veelgestelde vragen
Waarom doen mijn slapen pijn als ik kauw?
Pijn bij de slapen die erger wordt bij het kauwen komt vaak van het kaakgewricht of de kauwspieren, een probleem dat temporomandibulaire aandoening heet.56 Maar nieuwe kaakpijn bij het eten samen met hoofdpijn is ook een teken van arteriitis temporalis, dus dan heb je een spoedafspraak bij een arts nodig, zeker als je ouder bent dan 50.911
Is hoofdpijn bij de slapen migraine?
Dat kan. Migrainepijn zit meestal bij het voorhoofd en de slaap, maar dat geldt ook voor de druk van spanningshoofdpijn.24 Een kloppende, matige of hevige pijn die erger wordt bij activiteit en samengaat met misselijkheid of gevoeligheid voor licht en geluid, wijst op migraine.4
Kan tandenknarsen hoofdpijn bij de slapen geven?
Ja. De NHS noemt hoofdpijn als een van de klachten van tandenknarsen,7 en de ICHD-3 zegt dat hoofdpijn door kaakproblemen meestal bij de slapen zit en erger wordt door knarsen of kauwen.6
Wie krijgt arteriitis temporalis?
Het komt niet vaak voor en treft vooral mensen boven de 50, en het komt vaker voor bij mensen met polymyalgia rheumatica.10
Uitzoeken wat achter je hoofdpijn bij de slapen zit
Eén enkele hoofdpijn zegt zelden veel. Een paar weken aantekeningen meestal wel: of de pijn bij één slaap zat of bij allebei, of die drukte of klopte, hoe lang die duurde, wat er nog meer bij kwam (misselijkheid, lichtgevoeligheid, een pijnlijke kaak) en wat je aan het doen was voordat die begon. Zit de pijn ook maar aan één kant van je hoofd, dan overlappen de oorzaken van hoofdpijn aan één kant van je hoofd met deze lijst, en pijn die tot achter het oog trekt, bespreken we in onze gids over hoofdpijn achter de ogen. Een hoofdpijndagboek is de eenvoudigste manier om dat allemaal te verzamelen, en volgens de NHS kan een arts er een aanraden als je regelmatig spanningshoofdpijn hebt.1
Met Headache & Migraine Diary leg je elke hoofdpijn in een paar tikken vast, met of het bij de linkerslaap, de rechterslaap of ergens anders pijn deed, hoe hevig het was, klachten zoals misselijkheid of lichtgevoeligheid, mogelijke triggers zoals stress, slaaptekort of schermtijd, en eventuele medicijnen die je nam. Na een paar weken laten de kalender en statistieken zien of je hoofdpijn bij de slapen een patroon volgt dat het waard is om met je arts te bespreken.

