Migraineaura: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat een migraineaura is, welke visuele en andere klachten het geeft, hoe lang het duurt, aura zonder hoofdpijn en wanneer je spoedzorg nodig hebt.

Headache Diary Team

31 okt 2026 · 8 min leestijd

Er verschijnt een klein flikkerend vlekje vlak bij het midden van je zicht. In een paar minuten groeit het uit tot een glinsterende zigzag die naar één kant afdrijft en een wazige plek achterlaat. Misschien begint je hand te tintelen. Een halfuur later is het voorbij, en komt de hoofdpijn opzetten. Dit is een migraineaura, en als je er nog nooit een hebt gehad, kan het behoorlijk beangstigend zijn.

Een aura komt vaak voor en is meestal onschuldig, maar een arts moet er de eerste keer wel naar kijken, omdat een paar van de klachten overlappen met ernstiger problemen. Deze gids legt uit wat een migraineaura is, hoe die eruitziet en aanvoelt, hoe lang die duurt, waarom die ontstaat, wat helpt en bij welke klachten je direct hulp moet zoeken.

Wat is een migraineaura?

Een aura is een reeks neurologische klachten (klachten die uit het zenuwstelsel komen) die bij een migraineaanval kunnen horen. Tot een derde van de mensen met migraine heeft aanvallen met aura, en velen van hen hebben ook aanvallen zonder.1 Migraine met aura heette vroeger "klassieke migraine".2

De hoofdpijnclassificatie die artsen gebruiken (ICHD-3) omschrijft een aura als aanvallen van visuele, sensorische of andere klachten van het zenuwstelsel die minuten duren, zich meestal geleidelijk opbouwen, volledig verdwijnen en meestal gevolgd worden door hoofdpijn.3 Het sleutelwoord is "volledig omkeerbaar": een migraineaura laat geen blijvende schade achter, en de klachten verdwijnen als die voorbij is.

Bij de meeste mensen komt de aura vlak voor de eigenlijke aanval, wanneer de hoofdpijn, misselijkheid en gevoeligheid voor licht of geluid beginnen. Sommige mensen hebben auraklachten tijdens de hele aanval, of pas nadat de hoofdpijn is begonnen.1

Symptomen van een migraineaura

Visuele aura

Visuele klachten komen verreweg het meest voor. Volgens de ICHD-3 heeft meer dan 90% van de mensen met migraine met aura een visuele aura, in elk geval bij sommige aanvallen.3 The Migraine Trust noemt deze veelvoorkomende visuele klachten:1

  • blinde vlekken
  • wazig zien
  • gekleurde vlekken of lijnen zien
  • flitsende of flikkerende lichtjes
  • zigzagpatronen

Het klassieke patroon noemen artsen een fortificatiespectrum, ook wel scintillerend scotoom: een zigzagvorm vlak bij het punt waar je naar kijkt, die zich langzaam naar links of rechts uitbreidt, met een glinsterende, hoekige rand en een blinde of wazige plek erachter.3 Mayo Clinic merkt op dat visuele klachten vaak in het midden van je zicht beginnen en zich naar buiten uitbreiden, en dat blinde vlekken soms omlijnd zijn door eenvoudige vormen zoals een cirkel.2

Een visuele aura komt uit de hersenen, niet uit het oog, en treft dus dezelfde kant van het gezichtsveld in beide ogen.2 Daarin verschilt die van de veel zeldzamere retinale migraine, waarbij de veranderingen in het zicht maar in één oog optreden. Weet je niet zeker wat je had, dan legt onze gids over oogmigraine uit hoe je ze uit elkaar houdt.

Andere auraklachten

Een aura is niet altijd visueel. Het op een na meest voorkomende type is een sensorische aura: een prikkelend gevoel dat zich langzaam verplaatst vanaf de plek waar het begon, over één kant van het lichaam, het gezicht of de tong, soms gevolgd door gevoelloosheid.3 Andere auraklachten kunnen problemen met praten zijn, duizeligheid en, minder vaak, krachtsverlies in de spieren.1 Mayo Clinic noemt ook oorsuizen, gehoorverlies en een deel van het lichaam niet kunnen bewegen.2

Heb je meer dan één auraklacht, dan komen ze meestal na elkaar, het vaakst eerst visueel, dan sensorisch en dan de spraak.3 Is duizeligheid of draaiduizeligheid je belangrijkste klacht, lees dan meer over vestibulaire migraine, een verwante aandoening met een eigen diagnose.

Krachtsverlies tijdens een aura komt minder vaak voor, en The Migraine Trust raadt aan medisch advies te vragen als je dat voor het eerst hebt.1 Artsen delen een aura met krachtsverlies apart in, als hemiplegische migraine.3

Hoe lang duurt een migraineaura?

Een aura bouwt zich meestal geleidelijk op in ongeveer vijf minuten en duurt van vijf minuten tot een uur.1 De NHS zegt dat auraklachten niet langer dan een uur zouden moeten duren.4 Zijn er meerdere auraklachten na elkaar, dan duurt elke klacht meestal 5 tot 60 minuten, dus de hele aura kan langer duren.3

De hoofdpijn begint meestal binnen een uur na de aura.2 Een volledige migraineaanval duurt meestal tussen 4 uur en 3 dagen, en vroege klachten zoals vermoeidheid kunnen tot twee dagen voor de pijn beginnen.4

Migraineaura zonder hoofdpijn

Een aura leidt niet altijd tot hoofdpijn. De ICHD-3 heeft een aparte diagnose voor typische aura zonder hoofdpijn, en soms is de hoofdpijn die volgt milder dan een typische migraine.3 The Migraine Trust noemt migraine zonder hoofdpijn "stille migraine".1

Volgens Mayo Clinic is een aura zonder hoofdpijn zeldzaam en treft die, als het gebeurt, meestal mensen boven de 50.2 Omdat de klachten op een kleine beroerte (TIA) kunnen lijken, is een eerste aura zonder hoofdpijn, zeker op latere leeftijd, een goede reden om naar een arts te gaan in plaats van aan te nemen dat het migraine is.2

Wat veroorzaakt een migraineaura?

De precieze oorzaak is niet bekend. De belangrijkste verklaring is corticale spreidende depressie: een trage golf van elektrische en chemische activiteit die zich over het oppervlak van de hersenen verplaatst.12 Waar de golf langs gaat, bepaalt welke klachten je merkt. In de visuele schors geeft die een visuele aura; in de gebieden voor tast, spraak of beweging geeft die tintelingen, problemen met praten of krachtsverlies. Mayo Clinic zegt dat deze golven bij een normale zenuwwerking kunnen voorkomen en de hersenen niet beschadigen.2

Migraine met en zonder aura hebben veel dezelfde triggers. Mayo Clinic noemt stress, fel licht en harde geluiden, rook of sterke geuren, te veel alcohol (vooral wijn), te veel cafeïne, sommige voedingsmiddelen en toevoegingen, te veel of te weinig slaap, en de menstruatie en andere hormonale veranderingen.2 Triggers verschillen sterk per persoon, en een aanval heeft vaak meer dan één oorzaak, dus het helpt om je migrainetriggers te vinden door ze één voor één te testen.

Is een migraineaura gevaarlijk?

Voor de meeste mensen niet. Maar Mayo Clinic merkt op dat mensen met migraine met aura een licht verhoogd risico op een beroerte hebben.2 Dat is een reden om elke arts die je behandelt te vertellen dat je aura's krijgt.

Het is ook de reden dat een arts de eerste keer andere oorzaken wil uitsluiten. Mayo Clinic raadt aan direct naar een arts te gaan als je nieuwe klachten hebt zoals tijdelijk verlies van gezichtsvermogen, moeite met praten of krachtsverlies aan één kant van je lichaam.2 De ICHD-3 merkt op dat een paar zeldzame aandoeningen op een aura kunnen lijken, en daarom is een zorgvuldige anamnese belangrijk.3

Behandeling van een migraineaura

Er is geen behandeling voor de aura zelf.1 De behandeling van migraine met aura is meestal hetzelfde als die van migraine zonder aura, en bestaat uit twee delen: medicijnen om een aanval te stoppen, en medicijnen of andere stappen om aanvallen te voorkomen.2

Tijdens een aanval. Acute behandelingen zijn onder meer pijnstillers zoals ibuprofen, specifieke migrainemiddelen die triptanen heten, en middelen tegen misselijkheid.14 Bij migraine met aura raadt The Migraine Trust aan ze in te nemen zodra de hoofdpijn begint. Krijg je alleen een aura zonder hoofdpijn, dan helpen deze middelen niet, dus bespreek het met je arts.1 Veel mensen vinden het prettig om tijdens een aanval in een donkere kamer te gaan liggen.4

Om aanvallen te voorkomen. Zijn aanvallen frequent of hevig, dan kan een arts dagelijkse preventieve medicijnen voorstellen, zoals bètablokkers, bepaalde antidepressiva of anti-epileptica.14 Een vast ritme helpt ook: elke dag rond dezelfde tijd eten en opstaan, genoeg drinken en minderen met bekende triggers zoals alcohol of slaaptekort.1 Bespreek met je arts welke behandeling bij je past.

Wees voorzichtig met pijnstillers. De NHS raadt aan ze niet op meer dan 2 dagen per week te nemen, omdat te vaak gebruik meer hoofdpijn kan geven en migraine moeilijker te behandelen maakt.4 Dit heet hoofdpijn door overmatig medicijngebruik.

Wanneer medische hulp zoeken

Ga naar een arts als je migraineaanvallen erger worden of langer duren dan normaal, als je ze vaker dan eens per week hebt, of als ze moeilijk onder controle te krijgen zijn.4 Mayo Clinic voegt toe dat je naar een arts moet gaan als je hoofdpijnpatroon verandert of je hoofdpijn ineens anders aanvoelt.2

Vraag dringend medisch advies als auraklachten langer dan een uur duren, als een aanval langer dan 72 uur duurt, of als je zwanger bent of net een baby hebt gekregen.4

Bel je lokale alarmnummer als je last hebt van:4

  • hoofdpijn die plotseling opkomt en extreem pijnlijk is
  • problemen met praten of met onthouden
  • verlies van gezichtsvermogen, of wazig of dubbel zien
  • sufheid of verwardheid
  • een epileptische aanval
  • krachtsverlies of niet kunnen bewegen van de arm of het been aan één kant van je lichaam, of van één kant van je gezicht

Sommige hiervan overlappen met auraklachten. Heb je ze voor het eerst, of voelen ze anders aan dan je gewone aura, wacht dan niet af of ze overgaan. Onze gids over alarmsignalen bij hoofdpijn bespreekt de andere signalen die je moet kennen. Weet je niet zeker of je hoofdpijn wel migraine is, bekijk dan het verschil tussen spanningshoofdpijn en migraine.

Aan de slag: leg je aura's vast

Een aura is moeilijk uit je geheugen te beschrijven. De ICHD-3 merkt op dat mensen zich vaak vergissen in welke kant getroffen was, hoe plotseling het begon, of het in één oog of in beide zat en hoe lang het duurde, en raadt aan aura's te timen en vast te leggen terwijl ze gebeuren.3 Ook Mayo Clinic raadt aan bij te houden wanneer je aanvallen had en hoe je ze behandelde.2

Noteer bij elke aanval hoe laat de aura begon en eindigde, wat je zag of voelde (een snelle schets van een visuele aura helpt), aan welke kant het was, of het in één oog of in beide leek te zitten, of er hoofdpijn op volgde en hoe lang daarna, wat je innam, en wat eraan voorafging, zoals een slechte nacht of een overgeslagen maaltijd. Na een paar weken heb je zo een hoofdpijndagboek waar je arts echt iets aan heeft.

Headache & Migraine Diary kan je hierbij helpen. Je legt elke aanval vast met begintijd en duur, vinkt aura aan naast andere klachten zoals misselijkheid of gevoeligheid voor licht, tagt triggers zoals slaaptekort, stress of cafeïne, en noteert welke medicijnen je nam en of ze hielpen. Met PRO kun je notities toevoegen waarin je de aura in je eigen woorden beschrijft, en je gegevens omzetten in een pdf-rapport om met je arts te delen.

Bronnen
  1. The Migraine Trust: Migraine with aura

  2. Mayo Clinic: Migraine with aura: symptoms and causes

  3. International Classification of Headache Disorders (ICHD-3): 1.2 Migraine with aura

  4. NHS: Migraine

Opmerking

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Ga naar een arts bij een eerste aura of een verandering in je aura, en zoek spoedhulp bij plotseling krachtsverlies, verlies van gezichtsvermogen of moeite met praten.

Neem controle over je hoofdpijn. Begin vandaag met bijhouden.

Download on the App StoreGet it on Google Play
Download on the App StoreGet it on Google Play
Headache & Migraine Diary dashboard