Het is laat in de middag, je hebt sinds het ontbijt amper iets gedronken en je hoofd begint pijn te doen. Hoofdpijn door uitdroging is een van de eenvoudigst te verklaren soorten hoofdpijn en een van de makkelijkst gemiste, omdat dorst niet altijd eerder komt dan de pijn.
Deze gids legt uit hoe hoofdpijn door uitdroging voelt en waar het pijn doet, waarom vochtverlies hoofdpijn geeft, wat het verband is met migraine, hoe je ervan afkomt, hoe lang het meestal duurt, en welke alarmsignalen betekenen dat je hulp nodig hebt in plaats van een glas water.
Kan uitdroging hoofdpijn veroorzaken?
Ja. De NHS noemt te weinig drinken als een van de veelvoorkomende oorzaken van hoofdpijn, naast stress, overgeslagen maaltijden en te veel alcohol drinken.5 Ook noemt de NHS hoofdpijn en een licht gevoel in het hoofd als belangrijke klachten van uitdroging zelf.2
Uitdroging betekent simpelweg dat je lichaam meer vocht verliest dan je binnenkrijgt.2 Het gebeurt makkelijker als je te lang in de zon of op een warme plek bent geweest, veel hebt gezweet tijdens het sporten, te veel alcohol hebt gedronken, koorts hebt gehad, of hebt overgegeven of diarree hebt gehad. Sommige medicijnen waardoor je meer plast (plaspillen of diuretica) en diabetes verhogen het risico ook.2
Cleveland Clinic beschrijft hoofdpijn door uitdroging als een secundaire hoofdpijn. Dat betekent dat er een bekende oorzaak is, anders dan bij migraine of spanningshoofdpijn. Zelfs lichte uitdroging kan al genoeg zijn om er een uit te lokken.1
Hoe hoofdpijn door uitdroging voelt
Er is niet één typisch patroon. Volgens Cleveland Clinic kan de pijn variëren van licht tot hevig. Meestal voelt het als een doffe pijn, maar het kan ook scherp of stekend, kloppend of constant zijn. De pijn kan erger worden als je vooroverbuigt, je hoofd schudt of in beweging bent.1
Waar hoofdpijn door uitdroging zit
Hoofdpijn door uitdroging heeft geen vaste plek. Je kunt het over je hele hoofd voelen of op één plek, zoals aan de achterkant, de voorkant of aan één kant.1 Daarom kun je alleen aan de plek niet zien of een hoofdpijn door uitdroging komt. De andere klachten eromheen zeggen meer.
Andere tekenen van uitdroging die erbij horen
De hoofdpijn komt meestal samen met andere tekenen dat je te weinig vocht hebt. De NHS en Cleveland Clinic noemen:12
- Dorst hebben (al hebben sommige mensen helemaal geen dorst)
- Donkergele, sterk ruikende plas, of minder vaak plassen dan normaal
- Een droge mond, droge lippen en een droge tong
- Je moe, duizelig of licht in het hoofd voelen
- Spierkrampen of minder eetlust
Heb je hoofdpijn en is je plas donker, dan speelt uitdroging waarschijnlijk een rol.
Waarom uitdroging hoofdpijn geeft
Cleveland Clinic legt uit dat weefsels in je lichaam, waaronder de hersenen, iets krimpen als je uitgedroogd bent. Als de hersenen samentrekken en van de schedel wegtrekken, zetten ze druk op de zenuwen eromheen, en dat veroorzaakt pijn. Drink je weer genoeg, dan krijgen de hersenen hun normale grootte terug en neemt de pijn af.1
Uitdroging en migraine
Heb je migraine, dan is vocht om nog een reden belangrijk. The Migraine Trust geeft aan dat te weinig drinken bij sommige mensen migraineaanvallen lijkt uit te lokken of te verergeren.3 Cleveland Clinic merkt ook op dat je door hoofdpijn door uitdroging misschien eerder migraine krijgt.1
Uitdroging werkt zelden alleen. The Migraine Trust beschrijft aanvallen eerder als het gevolg van meerdere factoren samen dan van één trigger.3 Een warme dag, een lange hardloopronde, een gemiste lunch en een korte nacht zijn elk op zichzelf misschien te behappen, maar samen kunnen ze genoeg zijn. Wil je uitzoeken welke van deze factoren voor jou meetelt, dan legt onze gids over hoofdpijntriggers uit hoe je echte triggers van toeval onderscheidt.
Hoofdpijn door uitdroging onderscheiden van andere hoofdpijn
Omdat hoofdpijn door uitdroging kan voelen als veel andere soorten hoofdpijn, is de beste test hoe de hoofdpijn zich gedraagt. Volgens Cleveland Clinic komt een hoofdpijn waarschijnlijk door uitdroging als:1
- De pijn overgaat of beter wordt nadat je water hebt gedronken en hebt gerust.
- De pijn alleen in je hoofd zit. Sommige andere soorten hoofdpijn geven ook pijn in de nek of schouders.
- Je tegelijk andere tekenen van uitdroging hebt.
Een migraineaanval ziet er anders uit. De NHS noemt als belangrijkste klachten een kloppende hoofdpijn, vaak aan één kant en erger als je beweegt, samen met misselijkheid of overgeven en een sterke gevoeligheid voor licht en geluid. Aanvallen duren meestal tussen 4 uur en 3 dagen.6 Er is wel een kanttekening: dorst kan een van de vroege klachten aan het begin van een migraineaanval zijn.6 Merk je dus eerst dorst en daarna hoofdpijn, dan kan de dorst bij de aanval horen in plaats van de oorzaak te zijn. Krijg je vaak hoofdpijn die niet overgaat met water, dan is het de moeite waard dat patroon met een arts te bespreken.
Hoe je van hoofdpijn door uitdroging afkomt
De meeste hoofdpijn door uitdroging wordt binnen een paar uur beter met eenvoudige stappen thuis.1
Drink, maar in slokjes. Weer vocht binnenkrijgen is de snelste oplossing. Cleveland Clinic raadt kleine slokjes aan in plaats van in één keer veel water naar binnen te klokken, omdat je daar misselijk van kunt worden. Op ijsblokjes zuigen kan helpen als je maag van streek is.1 De NHS geeft hetzelfde advies: begin met kleine slokjes als je hebt overgegeven en drink daarna geleidelijk meer.2
Vul zouten aan als je veel vocht bent verloren. Heb je overgegeven of heb je diarree, dan moet je volgens de NHS ook de suiker, zouten en mineralen aanvullen die je bent kwijtgeraakt, en een apotheker kan een ORS-oplossing (orale rehydratieoplossing) aanraden.2 Na flink zweten raadt Cleveland Clinic een sportdrank met weinig suiker aan.1
Laat cafeïne en alcohol nu even staan. Door allebei ga je meer plassen, dus ze kunnen uitdroging erger maken.12 Kleine hoeveelheden cafeïne zijn op een normale dag meestal geen probleem, maar niet als je al uitgedroogd bent en hoofdpijn hebt.1 Drink je normaal regelmatig koffie, dan kan plotseling stoppen zelf ook hoofdpijn geven. Dat leggen we uit in onze gids over cafeïnehoofdpijn.
Rust op een koele plek. Neem even pauze van lichamelijke inspanning en ga uit de hitte of de zon als dat kan.1
Overweeg een pijnstiller. Volgens Cleveland Clinic kunnen ontstekingsremmende pijnstillers zonder recept (NSAID's) helpen, maar je kunt beter geen hoofdpijnmiddelen met cafeïne nemen, en cafeïne zit er verrassend vaak in.1 De NHS noemt paracetamol of ibuprofen voor hoofdpijn in het algemeen.5 Pijnstillers verlichten de pijn, maar alleen vocht behandelt de uitdroging erachter.1 Neem je op veel dagen per maand pijnstillers tegen hoofdpijn, lees dan over hoofdpijn door overmatig medicijngebruik, want vaak gebruik kan hoofdpijn juist vaker laten voorkomen.
Probeer iets kouds. Een coldpack in een dunne handdoek, of een koud, nat washandje op je voorhoofd, kan je helpen je beter te voelen.1
Hoe lang duurt hoofdpijn door uitdroging?
Hoofdpijn door uitdroging duurt meestal een paar uur en gaat over zodra je bent gestopt met waar je mee bezig was en wat water hebt gedronken.1 Is de hoofdpijn er een aantal uur nadat je weer genoeg hebt gedronken nog steeds, of komt hij steeds terug, dan raadt Cleveland Clinic aan naar een arts te gaan om uit te zoeken wat de oorzaak is.1
Voorkomt meer water drinken hoofdpijn?
Bij sommige mensen helpt het misschien, maar het bewijs is beperkt. In een gerandomiseerd onderzoek uit 2012, gepubliceerd in Family Practice, werden 102 mensen met terugkerende hoofdpijn die minder dan 2,5 liter vocht per dag dronken in twee groepen verdeeld. Beide groepen kregen advies over stress en slaap, en aan één groep werd ook gevraagd per dag 1,5 liter water extra te drinken.4
Na drie maanden meldde de watergroep een kleine verbetering in kwaliteit van leven, en 47% zei zich veel beter te voelen, tegenover 25% in de andere groep. Maar meer water drinken verminderde het aantal dagen met minstens matige hoofdpijn niet noemenswaardig.4 De onderzoekers concludeerden dat het redelijk lijkt als mensen met hoofdpijn een tijdje meer drinken om te zien of het hen helpt.4
Meer water drinken is dus een goedkoop experiment met weinig risico, geen gegarandeerde oplossing. Een paar weken noteren hoeveel je drinkt en wanneer hoofdpijn begint, is de makkelijkste manier om te zien of het voor jou verschil maakt.
Hoofdpijn door uitdroging voorkomen
Drink de hele dag door regelmatig. The Migraine Trust geeft aan dat zes tot acht kopjes of glazen vocht per dag meestal genoeg is om gehydrateerd te blijven.3 Neem een waterfles mee en neem de hele dag door slokjes in plaats van veel in één keer te drinken.1
Let op de kleur van je plas. De NHS raadt aan zoveel te drinken dat je plas lichtgekleurd is.2 Helder tot strogeel is prima; donkerder betekent dat je meer vocht nodig hebt.1
Drink meer als je meer verliest. Warm weer, sporten, koorts, overgeven en diarree verhogen allemaal de hoeveelheid die je nodig hebt.2 Warme dagen zijn een veelvoorkomende reden voor hoofdpijn door het weer, en vochtverlies is daar een groot deel van. Het helpt ook om op de dag dat je gaat sporten vooraf genoeg te drinken, en als je veel zweet, kan een sportdrank met weinig suiker verloren elektrolyten aanvullen.1
Let op met alcohol en cafeïne. Allebei zijn ze vochtafdrijvend, waardoor het moeilijker is om gehydrateerd te blijven, vooral op een warme dag.1
Houd water bij de hand op drukke dagen. Uitdroging gebeurt vaak op dezelfde dagen als hoofdpijn door honger: lange vergaderingen, reizen en deadlines waardoor eten en drinken erbij inschieten. Een fles op je bureau of in je tas haalt een van de makkelijkst te vermijden triggers weg.
Wanneer je medische hulp nodig hebt
Cleveland Clinic raadt aan naar de spoedeisende hulp te gaan als je hoofdpijn hebt samen met tekenen van ernstige uitdroging, zoals verwardheid, duizeligheid, misselijkheid en overgeven, flauwvallen, een heel snelle hartslag in rust of problemen met zien.1 De NHS zegt je lokale alarmnummer te bellen als iemand met tekenen van uitdroging een blauwe, grijze, bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft, een koude huid, moeite met ademen of heel snel ademt, verward is, of slaperiger is dan normaal of moeilijk wakker te krijgen. Dit kunnen tekenen van shock zijn.2
Baby's, jonge kinderen en ouderen lopen meer risico op uitdroging.2 Laat een kind snel nakijken als het hoofdpijn heeft met tekenen van uitdroging, zoals minder natte luiers, minder plassen, weinig of geen tranen, ongewone sufheid of zwakte.12
Sommige hoofdpijn heeft dringend zorg nodig, wat de oorzaak ook is. De NHS raadt spoedhulp aan bij hoofdpijn die plotseling begint en extreem pijnlijk is, of samengaat met een epileptische aanval, gevoelloosheid of krachtsverlies, moeite met praten, verlies van gezichtsvermogen, verwardheid, of hoge koorts met een stijve nek.5 De NHS raadt aan naar een arts te gaan als je regelmatig hoofdpijn hebt of als hoofdpijn niet beter wordt nadat je hem zelf hebt geprobeerd te behandelen.5 Onze gids over wat je doet als hoofdpijn begint zet de alarmsignalen op een rij.
Aan de slag
Houd de komende twee weken een waterfles bij je en drink de hele dag door regelmatig, meer op warme of actieve dagen. Begint er een hoofdpijn, drink dan eerst een glas water en noteer of de pijn binnen een uur of twee afneemt. Met een hoofdpijndagboek zie je het patroon makkelijker. Met Headache & Migraine Diary leg je elke hoofdpijn in een paar seconden vast en tag je uitdroging, hitte, sporten, alcohol of cafeïne als mogelijke triggers. Zo kun je terugkijken en zien of je hoofdpijndagen samenvallen met de dagen dat je te weinig dronk.

