Je hebt doorgewerkt tijdens de lunch, het is halverwege de middag en er trekt een doffe pijn over je hoofd. Hoofdpijn door honger is een van de meest voorkomende soorten hoofdpijn, en een van de makkelijkst over het hoofd geziene, omdat een maaltijd overslaan op het moment zelf zelden een groot ding lijkt.
Deze gids legt uit waarom te lang niet eten hoofdpijn uitlokt, waarom mensen met migraine er extra last van hebben, hoe cafeïne en het tijdstip van je maaltijden met elkaar verweven raken, en welke eenvoudige gewoonten de meeste hoofdpijn door honger voorkomen.
Waarom maaltijden overslaan hoofdpijn geeft
De NHS noemt het niet regelmatig eten als een van de veelvoorkomende oorzaken van hoofdpijn, naast stress, uitdroging en een slechte houding.1 Artsen hebben zelfs een officiële naam voor de meest typische vorm. De internationale classificatie van hoofdpijnaandoeningen beschrijft "hoofdpijn toegeschreven aan vasten" als een diffuse, niet-kloppende hoofdpijn, meestal licht tot matig, die opkomt na minstens acht uur zonder eten en duidelijk beter wordt na het eten.4 Hoe langer je vast, hoe groter de kans op hoofdpijn.4
Wat het precies veroorzaakt, is minder duidelijk dan je misschien denkt. The Migraine Trust legt uit dat men denkt dat het overslaan van maaltijden een daling van de bloedsuiker veroorzaakt die migraineaanvallen kan uitlokken.2 Maar de internationale classificatie merkt op dat hoofdpijn door vasten kan optreden zonder lage bloedsuiker, en dat er geen sluitend bewijs is dat lage bloedsuiker de oorzaak is.4 Wat het mechanisme ook is, de praktische les blijft hetzelfde: lange periodes zonder eten maken hoofdpijn waarschijnlijker, en eten helpt meestal.
Honger en migraine
Heb je migraine, dan maakt maaltijden overslaan nog meer uit. Hoofdpijn door vasten komt duidelijk vaker voor bij mensen die al een hoofdpijnaandoening zoals migraine hebben, en bij iemand met migraine kan hoofdpijn door vasten overgaan in een volledige migraineaanval.4
The Migraine Trust beschrijft vasten of maaltijden overslaan als een veelvoorkomende migrainetrigger, en merkt op dat veel mensen merken dat hun aanvallen vaker en heviger worden na een periode zonder eten.2 De organisatie wijst er ook op dat dezelfde daling kan optreden na suikerrijke snacks, bij het begin van een dieet of bij sporten zonder vooraf genoeg te eten.3
Honger werkt zelden alleen. The Migraine Trust beschrijft een "drempel" voor aanvallen: overgeslagen maaltijden, weinig slaap en veel stress zijn elk op zichzelf misschien te behappen, maar twee of drie tegelijk kunnen je over de drempel duwen.2 Daarom zijn drukke dagen, waarop je gestrest bent, te weinig hebt geslapen en hooguit aan je bureau eet, zo vaak hoofdpijndagen. Onze gids over hoofdpijn op het werk gaat uitgebreider in op die combinatie.
Het verband met cafeïne
Een gemiste of late maaltijd gaat vaak samen met een gemiste of late koffie, en dat is een hoofdpijntrigger op zich. Als je regelmatig meer dan ongeveer 200 mg cafeïne per dag gebruikt, beschrijft de internationale classificatie van hoofdpijnaandoeningen een hoofdpijn door cafeïneonthouding die binnen 24 uur na je laatste dosis kan beginnen als je gebruikelijke inname wegvalt of later komt. Die hoofdpijn zakt meestal binnen een uur nadat je cafeïne hebt genomen.5
Gaat je "hongerhoofdpijn" dus over na een laat ontbijt met koffie, dan kan cafeïne er deels achter hebben gezeten. The Migraine Trust raadt aan zowel de hoeveelheid als het tijdstip van je cafeïne gelijk te houden, in het weekend net zo goed als doordeweeks, en geleidelijk te minderen in plaats van plotseling te stoppen als je minder wilt gebruiken.3 Dit is een belangrijke reden waarom zoveel mensen hoofdpijn in het weekend krijgen: door uit te slapen schuiven ontbijt en koffie uren op.
Wanneer hoofdpijn door honger vaak toeslaat
Hoofdpijn door honger volgt de gaten in je dag. Veelvoorkomende patronen zijn:
- Laat in de ochtend, nadat je je ontbijt hebt overgeslagen of alleen koffie hebt gehad.
- Halverwege de middag, nadat je door je lunch heen hebt gewerkt.
- Bij het wakker worden, na een lange periode sinds het avondeten. The Migraine Trust geeft aan dat een gezonde snack voor het slapengaan kan helpen als je vaak met hoofdpijn wakker wordt.3 Onze gids over hoofdpijn in de ochtend bespreekt andere redenen om met hoofdpijn wakker te worden.
- Op drukke of ontregelde dagen, zoals reisdagen, lange vergaderingen of deadlines, als maaltijden erbij inschieten zonder dat je het merkt.
- Tijdens geplande vasten, zoals diëten en religieus vasten.
Hoofdpijn door honger voorkomen
Eet op vaste tijden. Het belangrijkste advies van The Migraine Trust is om vaste etenstijden aan te houden en niet te lang zonder eten te gaan.2 De NHS raadt ook aan geen maaltijden over te slaan als je hoofdpijn hebt, ook als je geen zin hebt om te eten.1
Sla je ontbijt niet over. Zelfs een klein ontbijt verkort de periode zonder eten na de nacht, en die is meestal de langste van de dag.
Kies eten waar je het lang op volhoudt. Voor de meeste mensen met migraine raadt The Migraine Trust een gezond, gevarieerd eetpatroon met vaste etenstijden aan, gebaseerd op vezelrijke of volkoren zetmeelrijke voeding met wat eiwit. De organisatie raadt aan minder suikerrijk eten zoals taart en koekjes te nemen, omdat je bloedsuiker daardoor snel kan stijgen. Lijkt lage bloedsuiker je aanvallen uit te lokken, dan raadt ze kleine, frequente maaltijden met weinig suiker aan, met zo nodig kleine voedzame tussendoortjes.3
Plan voor drukke dagen. Hoofdpijn door honger komt meestal door dagen die anders lopen dan gepland, niet door slechte keuzes. Houd een snack in je tas of bureau, zet je lunch in je agenda en eet voor een lange vergadering of reis in plaats van erna.
Eet voordat je sport. Sporten zonder vooraf genoeg te eten kan hetzelfde effect hebben als een maaltijd overslaan.3
Drink ook genoeg. Uitdroging is een aparte hoofdpijntrigger, en op dezelfde dagen dat je vergeet te eten, vergeet je makkelijk ook te drinken. The Migraine Trust geeft aan dat zes tot acht kopjes of glazen vocht per dag meestal genoeg is.3
Vast je om religieuze of andere redenen, plan dan vooruit. Eet een gevarieerde maaltijd voordat het vasten begint, houd je cafeïne-inname gelijk of bouw die in de weken ervoor geleidelijk af, en praat bij migraine met je arts over hoe je aanvallen tijdens het vasten aanpakt.
Vind je eigen patroon
Honger krijgt makkelijk de schuld en wordt makkelijk gemist. Een hoofdpijndagboek laat zien of het voor jou echt een factor is. Noteer een paar weken lang wanneer je at en cafeïne nam, en wanneer een hoofdpijn begon. Let op hoofdpijn die volgt op lange periodes zonder eten, en op dagen waarop je regelmatig at en geen hoofdpijn kreeg. Krijg je ook op dagen dat je regelmatig eet nog steeds hoofdpijn, dan speelt er misschien iets anders een grotere rol. Onze gids over hoofdpijntriggers legt uit hoe je echte triggers van toeval onderscheidt.
Wanneer naar een arts
Heb je diabetes en gebruik je insuline of bepaalde andere diabetesmedicijnen, dan kan hoofdpijn met een hongergevoel een teken zijn van een lage bloedsuiker. De NHS noemt als klachten van een lage bloedsuiker onder andere honger, duizeligheid, trillen, zweten, prikkelbaarheid of verwardheid, en raadt mensen met diabetes aan hun bloedsuiker te meten als dat kan. Een lage bloedsuiker komt bij mensen zonder diabetes zelden voor.6 Heb je geen diabetes maar voel je je vaak trillerig, zweterig of flauw als je niet hebt gegeten, vertel het dan aan je arts.
Ga naar een arts als je regelmatig hoofdpijn hebt, of als hoofdpijn niet beter wordt nadat je hem zelf hebt geprobeerd te behandelen.1
Zoek dringend hulp bij hoofdpijn die plotseling begint en extreem pijnlijk is, of samengaat met krachtsverlies, gevoelloosheid, verwardheid, moeite met praten, verlies van gezichtsvermogen, een epileptische aanval, of hoge koorts met een stijve nek.1 Onze gids over wat je doet als hoofdpijn begint zet de alarmsignalen op een rij.
Aan de slag
Eet de komende twee weken je ontbijt en lunch elke dag op ongeveer dezelfde tijd, ook in het weekend, en houd een snack bij je voor dagen die anders lopen. Om te zien of het verschil maakt, kun je met Headache & Migraine Diary elke hoofdpijn in een paar seconden vastleggen en eten en cafeïne als mogelijke triggers taggen. Zo kun je terugkijken en zien of je hoofdpijndagen samenvallen met overgeslagen maaltijden.
