Một cơn đau đầu đang bắt đầu. Có thể đó là cơn đau âm ỉ quen thuộc, có thể là nhịp đau đầu tiên của cơn đau nửa đầu. Những gì bạn làm trong nửa giờ tới có thể tạo khác biệt thật sự cho phần còn lại của ngày, và trong một số ít trường hợp, đau đầu là dấu hiệu cho thấy bạn cần trợ giúp y tế ngay lập tức.
Bài viết này hướng dẫn bạn cần làm gì khi cơn đau đầu bắt đầu, theo thứ tự: kiểm tra dấu hiệu cảnh báo trước, xác định đó là loại đau đầu nào, thực hiện những bước giúp ích với phần lớn cơn đau đầu, tránh những điều làm cơn đau nặng hơn, và biết khi nào nên đi khám bác sĩ.
Bước 1: Kiểm tra dấu hiệu cảnh báo
Phần lớn các cơn đau đầu tự hết và không phải dấu hiệu của bệnh gì nghiêm trọng.1 Nhưng một số ít cần được chăm sóc khẩn cấp. Hãy kiểm tra những dấu hiệu này trước tiên, lần nào cũng vậy.
Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn ở hoặc đến khoa cấp cứu nếu bạn bị đau đầu kèm bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:12
- Cơn đau khởi phát đột ngột và cực kỳ dữ dội.
- Bạn vừa bị co giật.
- Tê bì hoặc yếu ở cơ thể hay mặt, nhất là ở một bên.
- Khó nói, khó giữ thăng bằng, khó đi lại hoặc khó nhớ.
- Bạn cảm thấy lơ mơ hoặc lú lẫn.
- Mất thị lực, hoặc nhìn mờ hay nhìn đôi.
- Sốt rất cao, cứng cổ, khó chịu với ánh sáng chói, hoặc phát ban không mờ đi khi lăn một chiếc cốc thủy tinh lên trên.
- Chấn thương đầu trong ba tháng gần đây.
Đừng tự lái xe đến khoa cấp cứu. Hãy nhờ người khác chở bạn đi, hoặc gọi xe cứu thương.1
Hãy đặt lịch khám bác sĩ khẩn, hoặc gọi đường dây tư vấn sức khỏe tại nơi bạn ở, nếu bạn bị đau đầu kèm vấn đề về thị lực hoặc mắt, đau đầu khởi phát hoặc nặng hơn khi ho, hắt hơi, cúi người hoặc tập thể dục, đau đầu kèm nôn, hoặc đau đầu kèm đau hàm khi ăn hay da đầu đau, nhức khi chạm vào.1 NHS cũng khuyên tìm trợ giúp khẩn cấp nếu cơn đau nửa đầu đã kéo dài hơn 72 giờ, nếu các triệu chứng tiền triệu kéo dài hơn một giờ, hoặc nếu bạn đang mang thai hay vừa sinh con.2
Nếu không có dấu hiệu nào trong số này, hãy tiếp tục.
Bước 2: Xác định đó là loại đau đầu nào
Biết loại đau đầu giúp bạn chọn cách xử lý. Đau đầu căng thẳng thường có cảm giác như bị ép hoặc như một dải băng siết chặt ở cả hai bên đầu, và bạn thường vẫn có thể tiếp tục công việc trong ngày.3 Đau nửa đầu thường là cơn đau theo nhịp đập, hay ở một bên, có thể dữ dội và nặng hơn khi bạn cử động, thường kèm buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh. Một số người có tiền triệu (aura) trước, như những đường ngoằn ngoèo hoặc ánh sáng nhấp nháy.2 Bài viết về đau đầu căng thẳng và đau nửa đầu giải thích chi tiết sự khác biệt.
Nếu đây là một kiểu đau đầu mới với bạn, hoặc có cảm giác khác với những cơn đau thường lệ, hãy coi trọng điều đó và hỏi ý kiến bác sĩ.
Bước 3: Những bước đầu giúp ích
Xử lý sớm. Nếu bạn định dùng thuốc giảm đau, NHS khuyên nên uống ngay khi cơn đau nửa đầu bắt đầu, thay vì chờ xem nó có nặng hơn không.2 Với đau đầu nói chung, NHS gợi ý paracetamol hoặc ibuprofen.1 Nếu bạn đã được kê thuốc trị đau nửa đầu, như triptan, hãy làm theo lời khuyên của bác sĩ về thời điểm dùng.
Uống chút nước. NHS khuyên nên uống nhiều nước khi bị đau đầu.1
Ăn gì đó. Đừng bỏ bữa, kể cả khi bạn không muốn ăn.1 Nếu bạn đã nhịn ăn lâu, ăn có thể là điều hữu ích nhất bạn làm được. Bài viết về đau đầu do đói giải thích lý do.
Với đau nửa đầu, hãy nằm nghỉ trong bóng tối. NHS gợi ý ngủ hoặc nằm nghỉ trong phòng tối khi lên cơn đau nửa đầu.2 Một số người cũng thấy túi chườm lạnh hoặc mũ chườm đau đầu giúp dịu bớt cơn đau.
Với đau đầu căng thẳng, hãy thả lỏng cơ. NHS gợi ý các hoạt động giúp thư giãn như tập thể dục, yoga và xoa bóp, và túi chườm nóng hoặc lạnh nếu bạn bị đau cổ.3 Căng thẳng có thể làm đau đầu nặng hơn, vì vậy nếu có thể, hãy tạm dừng việc bạn đang làm.1
Bước 4: Những điều cần tránh
Một số phản ứng thường gặp khi bị đau đầu có thể làm cơn đau nặng hơn. NHS khuyên không nên:1
- Bỏ bữa, kể cả khi bạn không muốn ăn.
- Ngủ nhiều hơn bình thường, vì điều này có thể làm cơn đau đầu nặng hơn.
- Để mắt làm việc căng thẳng trong thời gian dài, chẳng hạn nhìn chằm chằm vào màn hình.
- Uống rượu bia.
Và hãy để ý tần suất bạn dùng thuốc giảm đau. NHS khuyên không dùng thuốc giảm đau quá hai ngày mỗi tuần để trị đau nửa đầu, vì dùng quá thường xuyên có thể gây thêm đau đầu và khiến đau nửa đầu khó điều trị hơn.2 Thuốc giảm đau cho đau đầu căng thẳng cũng có thể gây ra vấn đề tương tự nếu bạn dùng quá thường xuyên hoặc trong thời gian dài.3 Tình trạng này được gọi là đau đầu do lạm dụng thuốc, và đó là lý do phổ biến khiến đau đầu ngày càng thường xuyên hơn theo thời gian.
Bước 5: Sau đó, hãy ghi lại
Khi cơn đau đầu đã qua, hãy dành một phút ghi lại thời điểm bắt đầu, mức độ đau, cảm giác ra sao, bạn đã dùng gì và có đỡ không. Cũng nên ghi lại bất cứ điều gì bất thường trong ngày, như bỏ bữa, ngủ ít hay một buổi sáng căng thẳng. Một nhật ký đau đầu biến những ghi chú này thành quy luật: cách điều trị nào hiệu quả với bạn, bạn dùng thuốc giảm đau thường xuyên đến đâu, và điều gì hay xảy ra trước các cơn đau đầu. Bài viết về yếu tố khởi phát đau đầu giải thích cách sử dụng những quy luật đó.
Khi nào nên đi khám bác sĩ
Hãy đi khám bác sĩ nếu bạn thường xuyên bị đau đầu, hoặc nếu cơn đau đầu không đỡ, hay ngày càng nặng hơn, sau khi bạn đã tự xử lý.1 Với đau nửa đầu, hãy đi khám nếu cơn đau nặng, ngày càng tệ hơn hoặc kéo dài hơn bình thường, nếu bạn bị nhiều hơn một lần mỗi tuần, hoặc nếu bạn thấy khó kiểm soát.2 Điều trị, bao gồm thuốc dự phòng cơn đau, có thể giúp ích.2
Và luôn quay lại bước 1. Nếu cơn đau đầu đi kèm bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào nêu trên, hãy tìm trợ giúp ngay, kể cả khi bạn vốn hay bị đau đầu.
Bắt đầu thế nào
Hãy lưu các dấu hiệu cảnh báo nêu trên ở nơi bạn dễ tìm, và lần tới khi cơn đau đầu bắt đầu, hãy thử xử lý sớm bằng nước, thức ăn và loại thuốc bạn thường dùng. Headache & Migraine Diary cho phép bạn ghi lại mỗi cơn đau đầu trong vài giây, kèm thuốc đã dùng, để bạn thấy cách nào hiệu quả và để ý xem mỗi tháng bạn dùng thuốc giảm đau bao nhiêu ngày.
