Đau đỉnh đầu: 7 nguyên nhân và khi nào cần đi khám

Đau đỉnh đầu có thể do đau đầu căng thẳng, đau nửa đầu, đau dây thần kinh, mũ đội quá chật và nhiều nguyên nhân khác: cách phân biệt và khi nào cần khám.

Headache Diary Team

14 thg 11, 2026 · 10 phút đọc

Đau ở đỉnh đầu có thể giống như một vật nặng đè xuống, một chiếc mũ siết chặt, cơn đau theo nhịp đập ở đỉnh đầu, hoặc một cú nhói nhanh và sắc, biến mất trước khi bạn kịp nhận ra nó ở đâu. Vì đỉnh đầu không phải là nơi phần lớn mọi người nghĩ sẽ bị đau đầu, nên cơn đau này có thể khiến bạn lo lắng.

Trong hầu hết các trường hợp, nguyên nhân là điều thường gặp và vô hại, phổ biến nhất là đau đầu căng thẳng. Tuy vậy, chỉ riêng vị trí đau hiếm khi cho bạn biết mình bị loại đau đầu nào. Điều giúp ích nhiều hơn là cảm giác đau ra sao, kéo dài bao lâu và đi kèm những gì. Bài viết này điểm qua các nguyên nhân thường gặp gây đau đỉnh đầu, cách phân biệt chúng, và những dấu hiệu cho thấy bạn nên đi khám.

Đau đầu căng thẳng: cảm giác nặng trên đỉnh đầu

Đau đầu căng thẳng là loại đau đầu phổ biến nhất, và cũng là nguyên nhân có khả năng cao nhất gây cảm giác đè nặng âm ỉ trên đỉnh đầu.4 The Migraine Trust mô tả cơn đau như một dải băng siết quanh đầu hoặc một vật nặng đè lên đỉnh đầu, đôi khi kèm đau mỏi cơ cổ hoặc vai.2 NHS mô tả cơn đau ở cả hai bên đầu, mặt hoặc cổ, cảm giác như có gì đó đè lên đầu hoặc siết chặt quanh đầu, và da đầu có thể đau khi chạm vào.1

Bảng phân loại đau đầu mà bác sĩ sử dụng, ICHD-3, mô tả đau đầu kiểu căng thẳng thường ở cả hai bên, có tính chất ép hoặc siết chặt chứ không đập theo nhịp, mức độ nhẹ đến vừa, và không nặng hơn khi đi bộ hay leo cầu thang. Cơn đau không kèm buồn nôn, dù có thể nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh. Mỗi cơn kéo dài từ 30 phút đến vài ngày.3

Các nguyên nhân thường gặp là căng thẳng, các vấn đề về giấc ngủ và caffeine.1 Cleveland Clinic bổ sung thêm lo âu, mệt mỏi và tức giận, và cho biết cơn đau thường bắt đầu ở trán, thái dương hoặc phía sau đầu và cổ,4 nên đây cũng là nguyên nhân thường gặp gây đau đầu phía sau. Nếu đỉnh đầu của bạn nhức sau một tuần căng thẳng hoặc một đêm ngủ ít, đây là khả năng phù hợp nhất.

Đau nửa đầu

Đau nửa đầu thường là đau đầu ở một bên đầu, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. NHS cho biết cơn đau theo nhịp đập "thường" ở một bên và có thể nặng hơn khi bạn cử động, kèm buồn nôn và rất nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh.6 ICHD-3 lưu ý rằng cơn đau thường ở vùng trán và thái dương, và chỉ cần hai trong bốn đặc điểm của cơn đau (một bên, theo nhịp đập, mức độ vừa hoặc nặng, nặng hơn khi vận động) là đủ để chẩn đoán. Trẻ em và thanh thiếu niên thường bị đau nửa đầu ở cả hai bên hơn.5

Vì vậy, cơn đau theo nhịp đập ở đỉnh đầu vẫn có thể là đau nửa đầu nếu nó kèm buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh, và khiến bạn chỉ muốn nằm yên trong một căn phòng tối. Các cơn thường kéo dài từ 4 giờ đến 3 ngày.6 Nếu bạn không chắc mình bị loại nào, sự khác biệt giữa đau đầu căng thẳng và đau nửa đầu chủ yếu nằm ở mức độ đau, tính chất đập theo nhịp và những triệu chứng đi kèm đó.

Đau dây thần kinh chẩm: cơn đau nhói lan lên từ sau đầu

Phần lớn cảm giác ở phía sau và đỉnh đầu được dẫn truyền theo hai dây thần kinh chẩm lớn, mỗi bên một dây. Chúng đi lên từ cổ, xuyên qua các cơ ở phía sau đầu và tỏa ra khắp da đầu, đôi khi gần tới tận trán.7

Khi một trong các dây thần kinh này bị kích thích, Johns Hopkins Medicine mô tả cơn đau như bắn, như điện giật, nhói buốt hoặc châm chích ở một bên da đầu, đôi khi như lan về phía trước tới một bên mắt. Da đầu có thể trở nên nhạy cảm đến mức việc gội đầu hay nằm gối cũng khó khăn.7 Cơn đau bắt đầu ở đáy hộp sọ và bắn lên qua đỉnh đầu phù hợp với đau dây thần kinh chẩm hơn là đau đầu căng thẳng. Johns Hopkins cũng lưu ý rằng đau dây thần kinh chẩm thực sự là hiếm gặp, và đau nửa đầu cũng thường ảnh hưởng đến phía sau đầu, nên đôi khi khó phân biệt hai loại này.7

Những cú đau nhói như dao đâm kéo dài vài giây

Một cú đau nhói đột ngột ở đỉnh đầu, qua đi trong chớp mắt, thường là đau đầu dạng đâm nhói nguyên phát, trước đây gọi là "đau như dùi đâm đá". ICHD-3 mô tả các cú nhói đơn lẻ hoặc thành chuỗi, mỗi cú kéo dài tối đa vài giây (80% kéo dài 3 giây hoặc ít hơn), xuất hiện từ một lần đến nhiều lần mỗi ngày.8

Các cú nhói thường di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác; chỉ khoảng một phần ba số người cảm thấy chúng ở một vị trí cố định. Chúng phổ biến hơn ở người bị đau nửa đầu, và khi đó thường xuất hiện ở chỗ cơn đau nửa đầu hay đau. ICHD-3 cho biết khi các cú nhói luôn xuất hiện ở đúng một vùng nhỏ, bác sĩ cần kiểm tra để chắc chắn không có vấn đề nào ở vùng đó hoặc dọc theo dây thần kinh của vùng đó gây ra chúng.8 Vì vậy, những cú nhói ngắn di chuyển khắp nơi thường vô hại, nhưng những cú nhói cứ lặp lại ở cùng một chỗ thì nên nói với bác sĩ.

Mũ chật, mũ bảo hiểm hoặc tóc buộc đuôi ngựa

Đôi khi nguyên nhân nằm ngay trên đầu bạn. ICHD-3 công nhận đau đầu do chèn ép từ bên ngoài, gây ra bởi áp lực liên tục từ băng đô, mũ hoặc mũ bảo hiểm chật, hoặc kính bơi hay kính lặn. Cơn đau nặng nhất ở chỗ bị ép và hết trong vòng một giờ sau khi tháo vật đó ra.9

Kiểu tóc buộc đuôi ngựa, búi tóc hoặc kiểu tóc khác kéo căng da đầu cũng có thể gây ra điều tương tự. Tình trạng này được gọi là đau đầu do lực kéo từ bên ngoài (trước đây gọi là đau đầu do buộc tóc đuôi ngựa). Cơn đau nặng nhất ở chỗ bị kéo, có thể lan sang các phần khác của đầu, và hết trong vòng một giờ sau khi xõa tóc.10 Nếu đỉnh đầu của bạn nhức vào cuối ca làm việc phải đội mũ bảo hộ hoặc sau một ngày buộc tóc chặt, hãy thử nới lỏng và xem cơn đau có dịu đi không.

Một điểm đau nhỏ hình đồng xu

Một nguyên nhân hiếm gặp hơn là đau đầu hình đồng xu. Cơn đau nằm ở một vùng da đầu nhỏ hình tròn hoặc bầu dục, đường kính 1 đến 6 cm, giữ nguyên kích thước và hình dạng. ICHD-3 cho biết nó có thể ở bất kỳ đâu trên da đầu nhưng thường ở vùng đỉnh, tức phần trên của đầu, hơi lệch về phía bên và phía sau.11

Cơn đau thường ở mức nhẹ đến vừa, và thường kéo dài nhiều tháng. Vùng đau có thể bị tê, châm chích hoặc đau khi chạm vào.11 Vì một vùng da đầu bị đau cũng có thể do bệnh về da hoặc nguyên nhân khác, bác sĩ cần khám trước khi có thể kết luận đó là đau đầu hình đồng xu.11

Các yếu tố khởi phát thường ngày đáng kiểm tra

Nhiều điều trong cuộc sống hằng ngày có thể gây ra cơn đau đầu mà bạn cảm thấy ở đỉnh đầu. NHS liệt kê căng thẳng, tư thế sai, các vấn đề về thị lực, ăn uống không đều bữa, uống không đủ nước, uống quá nhiều rượu bia và bị cảm lạnh hoặc cúm là những nguyên nhân thường gặp.12 Cleveland Clinic cho biết đau đầu do mất nước thường được cảm thấy khắp đầu, nhưng cũng có thể chỉ ở một điểm.4

Giấc ngủ cũng quan trọng, cả ngủ quá ít lẫn ngủ quá nhiều. NHS liệt kê các vấn đề về giấc ngủ là một nguyên nhân gây đau đầu căng thẳng1 và khuyên không nên ngủ nhiều hơn bình thường khi bị đau đầu, vì điều đó có thể khiến cơn đau nặng hơn.12 Nếu các cơn đau đầu của bạn hay xuất hiện quanh những đêm ngủ ít hoặc thất thường, bạn nên xem xét giấc ngủ và đau đầu cùng nhau.

Cuối cùng, dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên tự nó có thể gây đau đầu.112 Nếu bạn dùng thuốc trị đau đầu nhiều ngày trong tháng mà cơn đau vẫn cứ quay lại, hãy hỏi bác sĩ về đau đầu do lạm dụng thuốc.

Khi nào đau đỉnh đầu cần đi khám

Phần lớn các cơn đau đầu không phải là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng. Hãy đi khám bác sĩ nếu cơn đau đầu không đỡ khi tự chăm sóc hoặc đang nặng hơn, hoặc nếu bạn thường xuyên bị đau đầu.12

NHS khuyên đặt lịch khám gấp với bác sĩ nếu bạn bị đau đầu và:12

  • có vấn đề về thị lực hoặc về mắt
  • cơn đau khởi phát hoặc nặng hơn khi ho, hắt hơi, cúi người hoặc tập thể dục
  • nôn
  • đau hàm khi ăn, hoặc da đầu đau hay đau khi chạm vào

Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống hoặc đến khoa cấp cứu nếu cơn đau đầu bắt đầu đột ngột và cực kỳ đau, hoặc kèm co giật, tê hoặc yếu ở mặt hay cơ thể, khó nói, khó giữ thăng bằng, khó đi lại hoặc khó ghi nhớ, buồn ngủ hoặc lú lẫn, mất thị lực, phát ban không mờ đi khi lăn một chiếc cốc thủy tinh lên trên, sốt rất cao kèm cứng cổ hoặc nhạy cảm với ánh sáng, hoặc bị chấn thương đầu trong 3 tháng gần đây.12 Cơn đau đầu đột ngột, cực kỳ dữ dội như vậy được gọi là đau đầu sét đánh, và luôn cần được cấp cứu.

Cách nhận biết bạn bị loại nào

Một vài câu hỏi sau mỗi cơn đau đầu sẽ giúp thu hẹp khả năng:

  • Cảm giác ra sao? Cảm giác nặng âm ỉ, đều hoặc như dải băng siết chặt gợi ý đau đầu căng thẳng. Đau theo nhịp đập kèm buồn nôn gợi ý đau nửa đầu. Cơn đau như điện giật bắn lên từ cổ gợi ý đau do dây thần kinh, còn cú nhói trong tích tắc gợi ý đau đầu dạng đâm nhói.
  • Kéo dài bao lâu? Đau đầu dạng đâm nhói kéo dài vài giây.8 Đau đầu căng thẳng kéo dài ít nhất 30 phút và có thể kéo dài nhiều ngày.3 Đau nửa đầu thường kéo dài 4 giờ đến 3 ngày.6
  • Trước đó có gì? Căng thẳng, một đêm ngủ ít, bỏ bữa, uống ít nước, một ngày dài đội mũ chật hoặc để kiểu tóc buộc chặt.
  • Có luôn ở cùng một chỗ không? Cơn đau luôn nằm ở đúng một vùng nhỏ thì nên cho bác sĩ xem.

Một cơn đau đầu hiếm khi trả lời được những câu hỏi này, nhưng ghi chép trong vài tuần thường trả lời được. ICHD-3 khuyến nghị dùng nhật ký đau đầu để phân biệt đau đầu kiểu căng thẳng với đau nửa đầu, vì nhiều người bị cả hai và cách điều trị khác nhau.3 NHS cho biết bác sĩ có thể đề nghị bạn ghi nhật ký nếu thường xuyên bị đau đầu căng thẳng, ghi lại tần suất, thời gian kéo dài, mức độ đau, nguyên nhân có thể có và bất kỳ loại thuốc nào bạn dùng.1

Theo dõi vị trí đau

Một nhật ký đau đầu biến câu "thỉnh thoảng tôi bị đau đỉnh đầu" thành một quy luật mà bạn và bác sĩ có thể sử dụng: cơn đau xảy ra thường xuyên đến mức nào, cảm giác ra sao, kéo dài bao lâu và bạn đã làm gì trước đó.

Headache & Migraine Diary cho phép bạn ghi lại một cơn đau đầu chỉ với vài lần chạm, bao gồm vị trí đau (đỉnh đầu là một trong các lựa chọn), mức độ đau, các triệu chứng như buồn nôn hoặc nhạy cảm với ánh sáng, các yếu tố khởi phát có thể có như căng thẳng, thiếu ngủ hoặc mất nước, và bất kỳ loại thuốc nào bạn đã dùng. Sau vài tuần, lịch và số liệu thống kê sẽ cho thấy các cơn đau đầu của bạn có quy luật đáng để trao đổi với bác sĩ hay không.

Kiểm soát cơn đau đầu. Bắt đầu theo dõi ngay hôm nay.

Download on the App StoreGet it on Google Play
Download on the App StoreGet it on Google Play
Headache & Migraine Diary dashboard