Baş ağrısıyla uyanmak güne başlamanın zor bir yolu. Henüz hiçbir şey yapmadığın için rastgele gibi gelebilir. Ama genellikle öyle değildir. Sabah baş ağrıları genellikle gece boyunca ya da bir önceki akşam olanlardan kaynaklanır: ne kadar ve ne kadar iyi uyuduğun, en son ne zaman kafein aldığın, ne içtiğin ve uyurken çenenin ve boynunun ne yaptığı.
Bu rehber sabah baş ağrılarının en yaygın nedenlerini, hangilerinin senin için geçerli olduğunu nasıl bulacağını ve doktora gitmen gerektiğini gösteren işaretleri ele alıyor.
En yaygın nedenler
Çok az ya da çok fazla uyku
En yaygın ortak nokta uyku. Kısa ya da bölünmüş uyku bilinen bir baş ağrısı tetikleyicisidir, ama fazla uyumak da öyle olabilir. The Migraine Trust, bazı kişilerin geç kalktıktan sonra migrenle uyandığını, bazılarının ise uykusuz kaldıktan sonra atak geçirdiğini ve migreni olanların rutinlerindeki değişikliklerle genellikle zor başa çıktığını belirtiyor.1 Bir hafta boyunca 07:00'de çalan alarmlardan sonra cumartesi 10'a kadar uyumak klasik bir örnek ve baş ağrılarının izin günlerinde yoğunlaşmasının bir nedeni de bu. Hafta sonu baş ağrıları rehberimiz bu örüntüyü ayrıntılı olarak inceliyor.
Çözüm mükemmel bir gece geçirmekten çok tutarlılıkla ilgili: Hafta sonları dahil her gün yaklaşık aynı saatte yatıp kalkmak. Bunu uyku ve baş ağrısı yazımızda daha kapsamlı ele alıyoruz.
Kafein yoksunluğu
Her gün kahve ya da çay içiyorsan vücudun buna alışır. Gece, kafeinsiz geçirdiğin en uzun süredir; bu yüzden sabaha kadar düzenli içenlerin bazıları eksikliği hissetmeye başlar. Uluslararası Baş Ağrısı Bozuklukları Sınıflaması, düzenli olarak günde 200 mg'dan fazla kafein alan kişilerde bu alım kesildiğinde ya da geciktiğinde ortaya çıkan kafein yoksunluğu baş ağrısını tanımlıyor. Baş ağrısı son dozdan sonraki 24 saat içinde başlar ve genellikle kafein aldıktan sonraki bir saat içinde geçer.2
Bu yüzden ilk kahvenden kısa süre sonra geçen ya da geç kalkıp kahveni her zamankinden geç içtiğin günlerde ortaya çıkan bir baş ağrısını not etmeye değer. Azaltmak istiyorsan aniden bırakmak yerine kademeli olarak azalt ve günün ilk kafeininin saatini sabit tut.
Bir önceki gece alkol
Alkol, uykuya dalmana yardımcı olsa bile uykuyu bozar ve hem akşamdan kalma baş ağrısının hem de migrenin yaygın bir tetikleyicisidir. Sabah baş ağrıların sık sık bir iki kadeh içtiğin akşamların ardından geliyorsa, bir günlük bunu hızla gösterir.
Diş gıcırdatma ve çene sıkma
Birçok kişi uykuda farkında olmadan dişlerini gıcırdatır ya da sıkar. NHS, diş gıcırdatmanın (bruksizm) belirtileri arasında aşınmış dişler ve bozuk uykunun yanı sıra baş ağrısı, kulak ağrısı ve ağrılı bir çeneyi sayıyor. En yaygın nedenler stres ve kaygı; horlama ve uyku apnesi de bununla ilişkili.3
İpuçları arasında uyandığında ağrıyan ya da yorgun bir çene, şakaklarda ya da kulakların önünde ağrı veya partnerinin diş gıcırdattığını duyması var. Bir diş hekimi dişlerinde aşınma olup olmadığını kontrol edebilir ve geceleri takman için bir ağız koruyucu ya da gece plağı önerebilir. Özellikle stresli ya da ekran başında geçen günlerde gündüz çene sıkmak da aynı örüntüyü besleyebilir.
Boyun ve uyku pozisyonu
Çok yüksek ya da çok yassı bir yastık veya boynun bükülmüş halde yüzüstü uyumak, sabaha boynunu ve omuzlarını gergin bırakabilir. Bu genellikle zonklayan değil, bastıran ve bant gibi saran bir baş ağrısına yol açar; bu tür ağrı genellikle gerilim tipi baş ağrısı olarak sınıflandırılır. Gerilim tipi baş ağrısı ile migren rehberimiz ikisini nasıl ayırt edeceğini açıklıyor.
Uyku apnesi
Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında nefesin tekrar tekrar durup yeniden başlamasıdır. NHS, yüksek sesli horlama, geceleri nefes nefese kalma ya da boğulma sesleri ve gün içinde aşırı yorgunluk hissinin yanı sıra baş ağrısıyla uyanmayı da etkileri arasında sayıyor.4 The Migraine Trust, uyku apnesine bağlı baş ağrılarının genellikle başın iki yanını bastırma hissiyle etkilediğini ve apne tedavi edildiğinde çoğu zaman düzeldiğini belirtiyor.1
Sabah baş ağrılarına yoğun horlama eşlik ediyorsa, partnerin nefesinde duraklamalar fark ediyorsa ya da gün boyu sürekli uykulu hissediyorsan doktora git. Uyku apnesi bir uyku testiyle teşhis edilir ve baş ağrısından çok daha fazla nedenle tedavi edilmeye değer.
Çok sık alınan ağrı kesiciler
Ayın birçok gününde ağrı kesici almak, genellikle uyanırken var olan ve her doz etkisini yitirdikçe geri dönme eğiliminde olan ilaç aşırı kullanımı baş ağrısına yol açabilir. Çoğu gün baş ağrısı için ağrı kesici alıyorsan, kendi başına bir şeyi değiştirmeden önce bir doktorla konuş.
Migrenin zamanlaması
Bazı sabah baş ağrıları aslında migren ataklarıdır. Migren genellikle zonklayan ya da nabız gibi atan, sıklıkla başın tek tarafında hissedilen bir ağrıya yol açar; buna bulantı ile ışığa ve sese hassasiyet eşlik eder ve bir atak saatlerden günlere kadar sürebilir.6 Sabah baş ağrıların buna benziyorsa ya da basit ağrı kesicilere rağmen saatlerce sürüyorsa, migren olasılığını bir doktorla konuşmaya değer.
Nedenini nasıl bulursun
Çoğu kişide bunlardan birden fazlası aynı anda olur ve birbirinin üstüne eklenir. Tek başına kısa bir gece sorun olmayabilir; kısa bir gece, bir kadeh şarap ve her zamankinden geç içilen bir kahve bir araya gelince olabilir. Bu yüzden tahmin yürütmek nadiren işe yarar, bir baş ağrısı günlüğü ise işe yarar.
İki üç hafta boyunca her akşam ve sabah şunları not et:
- Ne zaman yattığın ve kalktığın, kabaca ne kadar iyi uyuduğun.
- Kafein: ne kadar aldığın, son ve ilk fincanlarının ne zaman olduğu.
- Bir önceki akşam alkol.
- Uyandığında çenenin ya da boynunun ağrıyıp ağrımadığı.
- Baş ağrısıyla uyanıp uyanmadığın, ne kadar şiddetli olduğu ve bunun için ne aldığın.
Sonra baş ağrısıyla uyandığın sabahları uyanmadığın sabahlarla karşılaştır. Örüntüler genellikle göze çarpar: altı saatten kısa gecelerden sonra, ilk kahvenin geciktiği günlerde ya da alkollü akşamlardan sonra gelen baş ağrıları gibi. Sabit bir kalkış saati gibi her seferinde tek bir şeyi değiştir ve karar vermeden önce iki üç hafta bekle.
Sıklıkla işe yarayan basit şeyler
- Düzenli bir uyku programı sürdür: hafta sonları dahil her gün aynı saatte kalk.
- Kafein saatini sabit tut. İlk fincanını her gün benzer bir saatte iç ve uykunu bozmaması için öğleden sonranın geç saatlerinde kafeinden kaçın.
- Akşam ve uyandığında biraz su iç ve kahvaltıyı atlama. The Migraine Trust, sabah atakları yaşayanlara ikisini de öneriyor.1
- Yastığını ve pozisyonunu kontrol et. Boynun omurganla kabaca aynı hizada kalmalı.
- Diş gıcırdattığından şüpheleniyorsan bir diş hekimine git. Gece plağı dişlerini korur ve çeneyle ilgili ağrıyı hafifletebilir.
Ne zaman doktora gitmeli
Çoğu gün baş ağrısıyla uyanıyorsan, ağrılar sıklaşıyor ya da şiddetleniyorsa, yoğun horluyor ya da gün içinde bitkin hissediyorsan veya ayın birçok gününde bunlar için ağrı kesici alıyorsan randevu al. Gece seni uykudan uyandıran baş ağrılarını da kontrol ettirmeye değer.
Bir baş ağrısı aniden başlar ve aşırı şiddetliyse, bir kafa travmasının ardından gelirse ya da güçsüzlük, uyuşma, bilinç bulanıklığı, konuşma güçlüğü, görme kaybı, nöbet veya ense sertliğiyle birlikte yüksek ateşle seyrederse acil yardım al. NHS, kusmayla birlikte gelen ya da öksürünce, hapşırınca veya eğilince kötüleşen baş ağrıları için de acil doktor randevusu öneriyor.5 Baş ağrısı başladığında ne yapmalı rehberimiz bu uyarı işaretlerini ele alıyor.
Başlarken
Olası bir nedeni seç ve oradan başla: Sabit bir kalkış saati çoğu kişi için iyi bir ilk adım. Sabah baş ağrılarının kısa uyku, kafein ya da alkolle örtüşüp örtüşmediğini görmek için Headache & Migraine Diary bir baş ağrısını saati, şiddeti ve uykusuzluk, kafein ve alkol gibi tetikleyicileriyle birlikte saniyeler içinde kaydetmeni sağlar; böylece örüntü birkaç hafta içinde netleşir.
