การตื่นมาพร้อมอาการปวดหัวเป็นการเริ่มต้นวันที่แย่ คุณยังไม่ได้ทำอะไรเลย จึงอาจรู้สึกว่ามันเกิดขึ้นแบบสุ่ม แต่ส่วนใหญ่ไม่ใช่ อาการปวดหัวตอนเช้ามักมาจากสิ่งที่เกิดขึ้นระหว่างคืนหรือเย็นวันก่อน เช่น คุณนอนนานและหลับสนิทแค่ไหน ได้คาเฟอีนครั้งสุดท้ายเมื่อไร ดื่มอะไรไป และกรามกับคอของคุณอยู่ในสภาพไหนระหว่างที่หลับ
บทความนี้จะพูดถึงสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการปวดหัวตอนเช้า วิธีหาว่าสาเหตุไหนเกี่ยวข้องกับคุณ และสัญญาณที่บอกว่าคุณควรไปพบแพทย์
สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด
นอนน้อยเกินไป หรือมากเกินไป
การนอนเป็นปัจจัยร่วมที่พบบ่อยที่สุด การนอนน้อยหรือหลับ ๆ ตื่น ๆ เป็นสิ่งกระตุ้นอาการปวดหัวที่รู้จักกันดี แต่การนอนมากเกินไปก็เป็นสิ่งกระตุ้นได้เช่นกัน The Migraine Trust ระบุว่าบางคนตื่นมาพร้อมไมเกรนหลังนอนตื่นสาย ขณะที่บางคนมีอาการหลังอดนอน และผู้ที่เป็นไมเกรนมักรับมือกับการเปลี่ยนแปลงกิจวัตรได้ไม่ดี1 การนอนถึงสิบโมงในวันเสาร์หลังจากตั้งนาฬิกาปลุกเจ็ดโมงเช้ามาทั้งสัปดาห์เป็นตัวอย่างคลาสสิก และเป็นเหตุผลหนึ่งที่อาการปวดหัวมักเกิดในวันหยุด บทความปวดหัวช่วงสุดสัปดาห์ ของเราอธิบายรูปแบบนี้อย่างละเอียด
ทางแก้ไม่ได้อยู่ที่การนอนให้สมบูรณ์แบบ แต่อยู่ที่ความสม่ำเสมอ คือเข้านอนและตื่นนอนในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน รวมถึงวันหยุดสุดสัปดาห์ เราอธิบายเรื่องนี้อย่างครบถ้วนในการนอนกับอาการปวดหัว
การขาดคาเฟอีน
หากคุณดื่มกาแฟหรือชาทุกวัน ร่างกายจะเคยชินกับมัน ช่วงกลางคืนเป็นช่วงที่ยาวที่สุดที่คุณไม่ได้รับคาเฟอีน พอถึงตอนเช้า คนที่ดื่มเป็นประจำบางคนจึงรู้สึกถึงการขาดแล้ว เกณฑ์การจำแนกโรคปวดศีรษะนานาชาติอธิบายถึงอาการปวดศีรษะจากการขาดคาเฟอีนในผู้ที่ได้รับคาเฟอีนมากกว่า 200 มก. ต่อวันเป็นประจำ เมื่อการได้รับนั้นถูกขัดจังหวะหรือล่าช้า อาการปวดศีรษะจะเริ่มภายใน 24 ชั่วโมงหลังได้รับคาเฟอีนครั้งสุดท้าย และโดยทั่วไปจะทุเลาลงภายในหนึ่งชั่วโมงหลังได้รับคาเฟอีน2
นั่นคือเหตุผลที่อาการปวดหัวที่หายไปไม่นานหลังกาแฟแก้วแรก หรือเกิดขึ้นในวันที่คุณตื่นสายและดื่มกาแฟช้ากว่าปกติ เป็นสิ่งที่ควรจดไว้ หากคุณต้องการลดปริมาณ ให้ค่อย ๆ ลดแทนการหยุดทันที และรักษาเวลาดื่มคาเฟอีนครั้งแรกของวันให้คงที่
แอลกอฮอล์เมื่อคืนก่อน
แอลกอฮอล์รบกวนการนอน แม้จะช่วยให้หลับง่ายขึ้นก็ตาม และเป็นสิ่งกระตุ้นที่พบบ่อยทั้งของอาการปวดหัวจากการเมาค้างและไมเกรน หากอาการปวดหัวตอนเช้าของคุณมักตามมาหลังเย็นที่ดื่มไปสักแก้วสองแก้ว บันทึกจะแสดงให้เห็นได้อย่างรวดเร็ว
การนอนกัดฟันและการขบกราม
หลายคนนอนกัดฟันหรือขบกรามระหว่างหลับโดยไม่รู้ตัว NHS ระบุว่าอาการปวดหัว ปวดหู และปวดกรามเป็นอาการของการนอนกัดฟัน (bruxism) ร่วมกับฟันสึกและการนอนที่ถูกรบกวน ความเครียดและความวิตกกังวลเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด และการนอนกรนกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับก็มีความเชื่อมโยงด้วย3
เบาะแส ได้แก่ กรามเจ็บหรือเมื่อยเมื่อตื่นนอน ปวดบริเวณขมับหรือหน้าหู หรือคู่ของคุณได้ยินเสียงกัดฟัน ทันตแพทย์ตรวจดูการสึกของฟันได้และอาจแนะนำให้ใส่ฟันยางหรือเฝือกสบฟันตอนกลางคืน การขบกรามในเวลากลางวัน โดยเฉพาะในวันที่เครียดหรือจ้องหน้าจอมาก ก็ส่งผลต่อรูปแบบเดียวกันนี้ได้
คอและท่านอน
หมอนที่สูงหรือแบนเกินไป หรือการนอนคว่ำโดยบิดคอ อาจทำให้คอและไหล่ตึงเมื่อถึงตอนเช้า ซึ่งมักทำให้ปวดแบบกดหรือบีบรัดเหมือนมีอะไรรัดรอบศีรษะมากกว่าปวดตุบ ๆ เป็นแบบที่มักจัดเป็นอาการปวดศีรษะจากความตึงเครียด บทความปวดศีรษะจากความตึงเครียดกับไมเกรน ของเราอธิบายวิธีแยกความแตกต่าง
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้นคือภาวะที่การหายใจหยุดและกลับมาซ้ำ ๆ ระหว่างหลับ NHS ระบุว่าการตื่นมาพร้อมอาการปวดหัวเป็นผลอย่างหนึ่งของภาวะนี้ ร่วมกับการกรนเสียงดัง เสียงหายใจเฮือกหรือสำลักตอนกลางคืน และรู้สึกเหนื่อยมากในเวลากลางวัน4 The Migraine Trust อธิบายว่าอาการปวดหัวจากภาวะหยุดหายใจขณะหลับมักปวดทั้งสองข้างของศีรษะแบบรู้สึกถูกกด และมักดีขึ้นเมื่อรักษาภาวะหยุดหายใจแล้ว1
หากอาการปวดหัวตอนเช้ามาพร้อมกับการกรนหนัก คู่ของคุณสังเกตเห็นว่าคุณหยุดหายใจเป็นช่วง ๆ หรือง่วงนอนตลอดเวลาในตอนกลางวัน ให้ไปพบแพทย์ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับวินิจฉัยได้ด้วยการตรวจการนอนหลับ และควรได้รับการรักษาด้วยเหตุผลอีกมากมายนอกเหนือจากอาการปวดหัว
การกินยาแก้ปวดบ่อยเกินไป
การใช้ยาแก้ปวดหลายวันต่อเดือนอาจนำไปสู่อาการปวดศีรษะจากการใช้ยาเกินขนาด ซึ่งมักมีอยู่แล้วตั้งแต่ตื่นนอน และมักกลับมาเมื่อฤทธิ์ยาแต่ละครั้งหมดลง หากคุณกินยาแก้ปวดหัวเกือบทุกวัน ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเปลี่ยนแปลงอะไรด้วยตัวเอง
ช่วงเวลาของไมเกรน
อาการปวดหัวตอนเช้าบางครั้งก็คือไมเกรนที่กำเริบ ไมเกรนมักทำให้ปวดตุบ ๆ หรือเต้นเป็นจังหวะ มักปวดข้างเดียวของศีรษะ ร่วมกับคลื่นไส้และไวต่อแสงและเสียง และอาการแต่ละครั้งอาจเป็นอยู่ได้ตั้งแต่หลายชั่วโมงไปจนถึงหลายวัน6 หากอาการปวดหัวตอนเช้าของคุณเป็นแบบนี้ หรือเป็นอยู่หลายชั่วโมงแม้กินยาแก้ปวดทั่วไปแล้ว ก็ควรปรึกษาแพทย์เรื่องไมเกรน
วิธีหาสาเหตุของคุณ
คนส่วนใหญ่มีสาเหตุเหล่านี้มากกว่าหนึ่งอย่าง และมันซ้อนทับกัน การนอนน้อยหนึ่งคืนอย่างเดียวอาจไม่เป็นไร แต่นอนน้อยบวกไวน์หนึ่งแก้วบวกกาแฟที่ดื่มช้ากว่าปกติอาจไม่ใช่ นั่นคือเหตุผลที่การเดาแทบไม่ได้ผล แต่บันทึกอาการปวดหัว ได้ผล
ในช่วงสองถึงสามสัปดาห์ ให้จดสิ่งเหล่านี้ทุกเย็นและทุกเช้า
- เวลาเข้านอนและตื่นนอน และหลับดีแค่ไหนโดยประมาณ
- คาเฟอีน: ปริมาณเท่าไร และดื่มแก้วสุดท้ายกับแก้วแรกเมื่อไร
- แอลกอฮอล์เมื่อเย็นวันก่อน
- กรามหรือคอเจ็บเมื่อตื่นนอนหรือไม่
- ตื่นมาพร้อมอาการปวดหัวหรือไม่ ปวดมากแค่ไหน และใช้อะไรบรรเทา
จากนั้นเปรียบเทียบเช้าที่ตื่นมาพร้อมอาการปวดหัวกับเช้าที่ไม่ปวด รูปแบบมักเห็นได้ชัด เช่น ปวดหัวหลังคืนที่นอนไม่ถึงหกชั่วโมง ในวันที่ดื่มกาแฟแก้วแรกช้า หรือหลังเย็นที่ดื่มแอลกอฮอล์ เปลี่ยนทีละอย่าง เช่น ตื่นนอนเวลาเดิมทุกวัน และให้เวลาสองถึงสามสัปดาห์ก่อนตัดสิน
สิ่งง่าย ๆ ที่มักช่วยได้
- รักษาตารางการนอนให้คงที่ โดยตื่นเวลาเดิมทุกวัน รวมถึงวันหยุดสุดสัปดาห์
- ดื่มคาเฟอีนในเวลาที่คงที่ ดื่มแก้วแรกในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน และหลีกเลี่ยงคาเฟอีนในช่วงบ่ายแก่ ๆ เพื่อไม่ให้รบกวนการนอน
- ดื่มน้ำบ้างตอนเย็นและเมื่อตื่นนอน และอย่าข้ามอาหารเช้า The Migraine Trust แนะนำทั้งสองอย่างสำหรับผู้ที่มีอาการตอนเช้า1
- ตรวจดูหมอนและท่านอน คอของคุณควรอยู่ในแนวเดียวกับกระดูกสันหลังโดยประมาณ
- ไปพบทันตแพทย์หากสงสัยว่านอนกัดฟัน ฟันยางสำหรับใส่ตอนกลางคืนช่วยปกป้องฟันและบรรเทาอาการปวดที่เกี่ยวกับกรามได้
เมื่อไรควรไปพบแพทย์
นัดพบแพทย์หากคุณตื่นมาพร้อมอาการปวดหัวเกือบทุกวัน หากปวดบ่อยขึ้นหรือรุนแรงขึ้น หากคุณกรนหนักหรือรู้สึกอ่อนเพลียในตอนกลางวัน หรือหากคุณกินยาแก้ปวดหลายวันต่อเดือน อาการปวดหัวที่ทำให้คุณตื่นกลางดึกก็ควรได้รับการตรวจเช่นกัน
ขอความช่วยเหลือเร่งด่วนหากอาการปวดหัวเกิดขึ้นอย่างฉับพลันและปวดรุนแรงมาก เกิดหลังศีรษะได้รับบาดเจ็บ หรือมีอาการอ่อนแรง ชา สับสน พูดลำบาก การมองเห็นหายไป ชัก หรือไข้สูงร่วมกับคอแข็ง NHS ยังแนะนำให้นัดพบแพทย์อย่างเร่งด่วนหากอาการปวดหัวมาพร้อมการอาเจียน หรือแย่ลงเมื่อไอ จาม หรือก้มตัว5 บทความควรทำอย่างไรเมื่อเริ่มปวดหัว ของเราอธิบายสัญญาณเตือนเหล่านี้ไว้
เริ่มต้นใช้งาน
เลือกสาเหตุที่น่าจะเป็นไปได้มาหนึ่งอย่างแล้วเริ่มจากตรงนั้น การตื่นนอนเวลาเดิมทุกวันเป็นก้าวแรกที่ดีสำหรับคนส่วนใหญ่ เพื่อดูว่าอาการปวดหัวตอนเช้าของคุณสัมพันธ์กับการนอนน้อย คาเฟอีน หรือแอลกอฮอล์หรือไม่ Headache & Migraine Diary ช่วยให้คุณบันทึกอาการปวดหัวได้ในไม่กี่วินาที พร้อมเวลา ระดับความรุนแรง และสิ่งกระตุ้น เช่น การนอนไม่พอ คาเฟอีน และแอลกอฮอล์ รูปแบบจึงชัดเจนขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์
