Een hoofdpijndagboek helpt alleen als je het bijhoudt. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is de hele vraag als je moet kiezen tussen een notitieboekje en een hoofdpijnapp. De beste vorm is niet die met de meeste functies. Het is de vorm die je over drie maanden op een drukke dinsdag nog steeds invult.
Beide kunnen goed werken. Deze gids vergelijkt ze op de punten die je resultaten echt beïnvloeden: hoe nauwkeurig de aantekeningen zijn, hoeveel moeite ze kosten, hoe makkelijk je ze terugkijkt en hoe privé ze zijn.
Nauwkeurigheid: wanneer de aantekening wordt geschreven
Het grootste verschil tussen papier en een app zit niet in de vorm zelf. Het zit in het moment waarop mensen dingen opschrijven.
Een bekende studie die in 2002 in de BMJ verscheen, gaf mensen met chronische pijn een papieren of een elektronisch dagboek en vroeg hen op vaste tijden aantekeningen te maken. In de papieren dagboeken zaten verborgen sensoren die registreerden wanneer ze werden geopend. Mensen met een papieren dagboek gaven aan het 90% van de keren op tijd in te vullen, maar de sensoren lieten zien dat het werkelijke cijfer 11% was. Veel aantekeningen werden later in één keer geschreven, soms voor dagen waarop het dagboek helemaal niet was geopend. De groep met het elektronische dagboek, waarvan de aantekeningen een tijdstempel kregen, vulde 94% van de aantekeningen op tijd in.1
Dat betekent niet dat mensen met papier slordig zijn. Het betekent dat je geheugen de gaten opvult, en dat aantekeningen uit je herinnering minder betrouwbaar zijn dan aantekeningen die je op het moment zelf schrijft. Bij hoofdpijn maakt dat uit: begintijd, ernst en wat je nam, heb je een dag later makkelijk verkeerd.
De praktische les geldt voor beide vormen. Schrijf de aantekening zo dicht mogelijk bij het moment waarop het gebeurt. Gebruik je papier, leg het notitieboekje dan ergens waar je het ziet. Gebruik je een app, dan doet een herinnering op een vast tijdstip hetzelfde werk.
Moeite: wat ervoor nodig is om vol te houden
Papier vraagt bijna geen voorbereiding. Een notitieboekje, een pen en een eenvoudige indeling zijn genoeg, en met de hand schrijven kan rustiger aanvoelen dan nog een scherm. Het is ook flexibel: je kunt schetsen, een lange notitie neerkrabbelen of iets noteren waar geen app een veld voor heeft.
De prijs betaal je later. Papieren aantekeningen kosten meer tijd om terug te kijken, totalen moet je met de hand tellen, en het notitieboekje moet bij je zijn als een hoofdpijn begint.
Een app kost een minuutje om in te stellen, maar is van dag tot dag meestal sneller. Een ernst aantikken en triggers uit een lijst kiezen gaat sneller dan ze uitschrijven, zeker tijdens een aanval. Apps kunnen je ook herinneren om te noteren, en dat helpt meer dan mensen verwachten: een kleine studie onder hoofdpijnpatiënten in The Journal of Headache and Pain vond dat een elektronisch dagboek goed werd bijgehouden, en de meeste deelnemers vonden het handiger dan de papieren versie.2
Heb je al eens een dagboek geprobeerd en ben je na een week gestopt, dan is de reden meestal de moeite. Kies de vorm waarmee één aantekening voor jou het snelst gaat.
Je gegevens terugkijken: patronen ontdekken
Een dagboek levert iets op als je erop terugkijkt. Hier verschillen de twee vormen het meest.
Met papier kijk je terug door pagina's om te slaan en te tellen. Dat werkt, maar het vraagt discipline, en je mist makkelijk een langzame trend, zoals hoofdpijndagen die in twee maanden geleidelijk toenemen. Een eenvoudige maandtelling achter in het notitieboekje helpt veel.
Een app doet het tellen voor je. Die kan je hoofdpijndagen in een kalender tonen, bijhouden hoe vaak je medicatie nam en het makkelijker maken om te zien of bepaalde hoofdpijntriggers steeds opduiken voor je slechtste dagen. Dat automatische tellen is vooral belangrijk bij medicatie: te vaak pijnstillers nemen kan leiden tot hoofdpijn door overmatig medicijngebruik, en een lopende telling zie je in een app veel makkelijker dan in een notitieboekje.
Wat je ook gebruikt, trek elke week tien minuten uit om terug te kijken. Een dagboek dat niemand terugleest, is gewoon een lijst.
Privacy
Papier is volledig privé, zolang je het op een veilige plek bewaart. Er gaat niets het notitieboekje uit.
Apps verschillen sterk, dus controleer dit voordat je er een kiest. Kijk waar je gegevens worden opgeslagen, of je een account moet aanmaken en of de app gegevens deelt met adverteerders of analysebedrijven. Gezondheidsgegevens zijn persoonlijk, en je moet je goed voelen bij het antwoord.
Headache & Migraine Diary vraagt bijvoorbeeld geen account. Je aantekeningen worden op je telefoon opgeslagen, en op een iPhone kunnen ze synchroniseren via je eigen iCloud, waar wij geen toegang toe hebben. De details lees je in ons privacybeleid.
Delen met je arts
Artsen vinden een dagboek het nuttigst als het is samengevat: hoeveel hoofdpijndagen je per maand had, hoe hevig ze waren, wat je nam en wat hielp. Een papieren dagboek kun je kopiëren of meenemen, maar de samenvatting moet je meestal zelf maken. Met een app staan de kalender en totalen al klaar om tijdens de afspraak op je telefoon te laten zien.
Hoe dan ook: neem de samenvatting mee in plaats van te verwachten dat je arts elke aantekening leest.
Wat moet je kiezen?
Kies papier als je graag met de hand schrijft, volledige privacy wilt, de voorkeur geeft aan vrije notities of je telefoon afleidend vindt. Houd het kort, houd het in zicht en maak een maandtelling.
Kies een app als je tijdens een aanval snel iets wilt noteren, herinneringen wilt krijgen, automatische totalen wilt en een kalenderoverzicht van je hoofdpijndagen.
Je kunt ze ook combineren. Sommige mensen noteren de basis in een app en houden een notitieboekje bij voor langere overpeinzingen of voor vragen aan hun arts.
Het eerlijke antwoord: probeer er twee weken één. Ben je aan het eind nog steeds aan het noteren, dan heb je je vorm gevonden. Zo niet, stap dan over. Waar het om gaat, is een consequent bijgehouden overzicht, niet het hulpmiddel waarmee je het maakte.
