Bir baş ağrısı günlüğü ancak tutarsan işe yarar. Bu apaçık görünüyor, ama bir defter ile bir baş ağrısı takip uygulaması arasında seçim yaparken bütün mesele bu. En iyi biçim, en çok özelliğe sahip olan değildir. Üç ay sonra yoğun bir salı günü hâlâ dolduruyor olacağın biçimdir.
İkisi de iyi işleyebilir. Bu rehber ikisini sonuçlarını gerçekten etkileyen konularda karşılaştırıyor: kayıtların ne kadar doğru olduğu, ne kadar çaba gerektirdiği, gözden geçirmenin ne kadar kolay olduğu ve ne kadar gizli kaldığı.
Doğruluk: kayıt ne zaman yazılıyor
Kâğıt ile uygulama arasındaki en büyük fark biçimin kendisi değil. İnsanların bir şeyleri ne zaman yazdığı.
BMJ'de 2002'de yayımlanan bilinen bir çalışmada kronik ağrısı olan kişilere kâğıt ya da elektronik bir günlük verildi ve belirli saatlerde kayıt yapmaları istendi. Kâğıt günlüklerde, ne zaman açıldıklarını kaydeden gizli sensörler vardı. Kâğıt kullananlar günlüklerini zamanında doldurma oranlarını %90 olarak bildirdi, ama sensörler gerçek oranın %11 olduğunu gösterdi. Birçok kayıt daha sonra topluca yazılmıştı; bazen günlüğün hiç açılmadığı günler için bile. Kayıtları zaman damgalı olan elektronik günlük grubu ise kayıtlarının %94'ünü zamanında tamamladı.1
Bu, kâğıt kullananların özensiz olduğu anlamına gelmiyor. Hafızanın boşlukları doldurduğu ve hatırlanarak yazılan kayıtların o anda yazılanlardan daha az güvenilir olduğu anlamına geliyor. Baş ağrısı için bu önemli: Başlangıç saati, şiddet ve ne aldığın bir gün sonra kolayca yanlış hatırlanır.
Pratik ders her iki biçim için de geçerli. Kaydı olayın olduğu ana yakın yaz. Kâğıt kullanıyorsan defteri göreceğin bir yerde tut. Uygulama kullanıyorsan belirli bir saatte gelen hatırlatıcı aynı işi görür.
Çaba: sürdürmek için ne gerekir
Kâğıt neredeyse hiç kurulum gerektirmez. Bir defter, bir kalem ve basit bir düzen yeterli; elle yazmak da bir ekrana daha bakmaktan daha sakinleştirici gelebilir. Esnektir de: Çizim yapabilir, uzun bir not karalayabilir ya da hiçbir uygulamada alanı olmayan bir şeyi kaydedebilirsin.
Bedeli sonra ortaya çıkar. Kâğıt kayıtları gözden geçirmek daha uzun sürer, toplamların elle sayılması gerekir ve baş ağrısı başladığında defterin yanında olması gerekir.
Bir uygulamanın kurulumu bir dakika sürer ama gündelik kullanımda genellikle daha hızlıdır. Bir şiddet seviyesine dokunup bir listeden tetikleyici seçmek, özellikle bir atak sırasında, bunları yazmaktan daha çabuktur. Uygulamalar kayıt yapman için hatırlatma da yapabilir ve bu insanların beklediğinden daha fazla yardımcı olur: The Journal of Headache and Pain'de yayımlanan, baş ağrısı hastalarıyla yapılmış küçük bir çalışma elektronik günlüğe iyi uyum olduğunu buldu ve katılımcıların çoğu onu kâğıt versiyondan daha pratik buldu.2
Daha önce günlük tutmayı denediysen ve bir hafta sonra bıraktıysan, nedeni genellikle çabadır. Tek bir kaydı senin için en hızlı hale getiren biçimi seç.
Verilerini gözden geçirmek: örüntüleri fark etmek
Günlük, geriye dönüp baktığında karşılığını verir. İki biçimin en çok farklılaştığı yer burası.
Kâğıtta sayfaları çevirip sayarak gözden geçirirsin. İşe yarar ama disiplin ister ve iki ay boyunca baş ağrılı günlerin yavaş yavaş artması gibi yavaş bir eğilimi kaçırmak kolaydır. Defterin arkasında tutulan basit bir aylık sayım çok yardımcı olur.
Uygulama saymayı senin yerine yapar. Baş ağrılı günleri bir takvimde gösterebilir, ne sıklıkla ilaç aldığını takip edebilir ve belirli baş ağrısı tetikleyicilerinin en kötü günlerinden önce tekrar tekrar ortaya çıkıp çıkmadığını görmeyi kolaylaştırabilir. Bu otomatik sayım en çok ilaç konusunda önemli: Çok sık ağrı kesici almak ilaç aşırı kullanımı baş ağrısına yol açabilir ve süregelen bir sayımı uygulamada görmek defterde görmekten çok daha kolaydır.
Hangisini kullanırsan kullan, geriye dönüp bakmak için haftada on dakika ayır. Kimsenin gözden geçirmediği bir günlük sadece bir listedir.
Gizlilik
Kâğıt, güvenli bir yerde tuttuğun sürece tamamen gizlidir. Hiçbir şey defterin dışına çıkmaz.
Uygulamalar ise birbirinden çok farklı, bu yüzden seçmeden önce kontrol et. Verilerinin nerede saklandığına, hesap oluşturman gerekip gerekmediğine ve uygulamanın verileri reklamverenlerle ya da analiz şirketleriyle paylaşıp paylaşmadığına bak. Sağlık verileri kişiseldir ve aldığın yanıttan içinin rahat olması gerekir.
Örneğin Headache & Migraine Diary hesap gerektirmez. Kayıtların telefonunda saklanır ve iPhone'da bizim erişemediğimiz kendi iCloud hesabın üzerinden senkronize edilebilir. Ayrıntıları gizlilik politikamızda okuyabilirsin.
Doktorunla paylaşmak
Doktorlar bir günlüğü en çok özetlendiğinde faydalı bulur: her ay kaç gün baş ağrın olduğu, ne kadar şiddetli olduğu, ne aldığın ve neyin işe yaradığı. Kâğıt günlüklerin fotokopisi çekilebilir ya da yanında götürülebilir, ama özeti genellikle kendin hazırlaman gerekir. Uygulamada ise takvim ve toplamlar, randevu sırasında telefonunda göstermen için zaten hazırdır.
Her iki durumda da doktorunun her kaydı okumasını beklemek yerine özeti yanında götür.
Hangisini seçmelisin?
Elle yazmayı seviyorsan, tam gizlilik istiyorsan, serbest biçimli notları tercih ediyorsan ya da telefonları dikkat dağıtıcı buluyorsan kâğıdı seç. Kısa tut, göz önünde tut ve aylık sayım yap.
Atak sırasında hızlı kayıt, kayıt hatırlatıcıları, otomatik toplamlar ve baş ağrılı günlerinin takvim görünümünü istiyorsan bir uygulama seç.
İkisini birleştirebilirsin de. Bazı kişiler temel bilgileri bir uygulamaya kaydeder ve daha uzun düşünceler ya da doktoruna soracağı sorular için bir defter tutar.
Dürüst yanıt, birini iki hafta denemek. Sonunda hâlâ kayıt yapıyorsan, biçimini bulmuşsun demektir. Yapmıyorsan değiştir. Önemli olan düzenli bir kayıt, onu oluşturmak için kullandığın araç değil.
